|
Het Arabische woord voor
afbeelding is as soera, het meervoud waarvan as soewaar is. Er
bestaan verschillende manieren waarop de mens afbeeldingen kan maken. Hij kan tekenen
en tekeningen maken die iets afbeelden. Hij kan schilderen en schilderijen
maken die iets afbeelden. Hij kan beeldhouwen en beelden maken die afbeelden. Hij
kan afbeeldingen weven in een kleed. En hij ook foto's of videobeelden van de
waarneembare realiteit maken. Deze foto's of videobeelden geven dan een
afbeelding van de waarneembare realiteit.
Er bestaan verschillende
ahadith die spreken over afbeeldingen en het maken van afbeeldingen middels
tekenen, schilderen, beeldhouwen en weven. ‘Aiesja (ra) heeft overgeleverd: "De
Boodschapper van Allah (saw) kwam bij me en ik had mijn slaapkamer afgezonderd
middels een gordijn (qiraam) waarop afbeeldingen waren. Toen hij dit
zag, verscheurde hij het. Zijn gezicht veranderde van kleur en hij (saw) zei:
O ‘Aiesja, de zwaarst bestrafte mensen op de Dag des Oordeels zijn zij die de
schepping van Allah (swt) namaken" (Boechari). Een qiraam is een gordijn
waarop afbeeldingen zijn getekend of geschilderd, of in zijn geweven. Aboe
Hoerayra (ra) zei: "De Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: Djibriel
kwam bij me en zei: ‘Ik kwam bij je tijdens de nacht en niets weerhield me
ervan om het huis waar je was te betreden behalve dat er in dat het huis een
beeld van een man was, (en) er was een qiraam met afbeeldingen als gordijn in
het huis, en er was een hond in het huis. Geef derhalve de opdracht om het
hoofd van het beeld te slaan zodat het er uit komt te zien als een boom, geef
de opdracht om het gordijn in stukken te snijden om er twee kussens mee te
maken waarop geleund kan worden, en geef de opdracht om de hond te verwijderen'.
De Boodschapper van Allah (saw) heeft aldus gedaan" (Ahmed). Ibn ‘Abbaas (ra)
heeft overgeleverd: "De Boodschapper van Allah (saw) zag de tekeningen in
het Huis (de Ka'aba, vert.), en hij (saw) trad niet binnen totdat hij
(saw) opdracht had gegeven tot hun uitwissing" (Boechari). Ook van Ibn
‘Abbaas (ra) is overgeleverd dat een man bij hem kwam en zei: "Ik teken deze
tekeningen en ik houw deze beelden, geef me derhalve een fatwa (oordeel) over
hen". Ibn ‘Abbaas zei: "Kom dichterbij", waarop de man dichterbij kwam, totdat
hij (Ibn ‘Abbaas) zijn hand op het hoofd van de man deed en zei: "Ik vertel je
wat ik heb gehoord van de Boodschapper van Allah (saw). De Boodschapper van Allah (saw) zei: Iedere
tekenaar is in het Vuur. Voor iedere tekening die hij maakt zal er een ziel
gemaakt worden die hem zal bestraffen in het Vuur van de Hel. Dus als je dit
moet doen (afbeeldingen maken,
vert.) maak dan bomen en hetgeen geen ziel (nafs) heeft". En Aboe
Djoehayfa heeft verteld dat hij een iemand die bloedlatingen verrichtte bij de
Profeet (saw) bracht. Hij zei: "Voorwaar de Profeet (saw) verbood de prijs
van het bloed (de vergoeding voor degene die het bloedlaten verricht,
vert.), de prijs van de hond, de verdiensten van een prostituee, en
hij vervloekte de degene die rente neemt en (degene die) geeft, degene die
tatoeëert, degene die getatoeëerd wordt, en de tekenaar" (Boechari). En de
Boodschapper van Allah (saw) benoemde ‘Ali (ra) eens als legeraanvoerder en stuurde
hem (ra) op een expeditie. Hij (saw) zei hem: En laat geen beeld of
vernietig het, noch een tekening of wis het uit, noch een graf in verhoging of
maak het met de grond gelijk.
Deze ahadith laten er
geen twijfel over bestaan dat tekeningen en beelden haraam zijn, en dat het
maken van tekeningen en beelden haraam is.
Er is echter een
opvallend feit bij al deze ahadith. Dit is dat sommigen van hen algemeen zijn
en niet specificeren welke afbeeldingen haraam zijn. Terwijl anderen van hen
over specifieke afbeeldingen spreken, zoals "Geef derhalve de opdracht om
het hoofd van het beeld te slaan zodat het er uit komt te zien als een boom",
en "maak dan bomen en hetgeen geen ziel (nafs) heeft". Dus
sommige ahadith lijken al de afbeeldingen te verbieden, terwijl andere ahadith
de afbeeldingen van hetgeen een ziel heeft verbieden. In dergelijke gevallen,
waar sommige ahadith bij een onderwerp algemeen zijn en andere specifiek,
daar moet in de algemene ahadith de
betekenis van de specifieke ahadith begrepen worden. Oftewel, omdat de ahadith
met een gespecificeerd onderwerp het maken van afbeeldingen van dingen met een
ziel verbieden maar het maken van afbeeldingen van dingen zonder een ziel
toestaan, moeten ook de ahadith die algemeen zijn begrepen worden als betekende
dat het maken van afbeeldingen van dingen met een ziel verboden is maar het
maken van afbeeldingen van dingen zonder een ziel toegestaan. Dus het maken van
afbeeldingen van dingen die niet een ziel hebben, zoals bomen en bergen, is
toegestaan. Maar het maken van afbeeldingen van dingen die wel een ziel hebben,
zoals mensen en dieren, is niet toegestaan.
Sommige mensen zeggen dat
enkel verboden zijn die afbeeldingen die drie dimensionaal zijn, oftewel
standbeelden ("afbeeldingen die een schaduw hebben"). Zij zeggen dat het
Arabische woord soera, dat gebruikt wordt in de ahadith die tekenen,
schilderen, beeldhouwen en hun afbeeldingen verbieden, verwijst naar een
specifiek type afbeeldingen. Namelijk de drie dimensionale afbeeldingen. Wij
zeggen echter: de Boodschapper van Allah (saw) heeft in expliciete bewoordingen
de opdracht gegeven om zowel de drie dimensionale afbeelding te verbieden als
de twee dimensionale afbeelding. Het gordijn van ‘Aiesja kende twee
dimensionale afbeeldingen en werd verboden. En ‘Ali werd de opdracht gegeven om
zowel de drie dimensionale standbeelden te vernietigen als de twee dimensionale
tekeningen. Derhalve moet het woord soera algemeen begrepen worden als
slaande op al de afbeeldingen.
Het doet er ook niet toe
of hetgeen met een ziel in zijn geheel is afgebeeld of slechts gedeeltelijk.
Want de ahadith spreken in algemene termen en zijn niet gespecifieerd. Zij
spreken niet expliciet over een "compleet mens" of een "compleet dier", en dus
omvatten zij zowel het complete dier en de complete mens als een deel van het
dier en een deel van de mens. Dus voor de een afbeelding van een deel van de
mens, zoals zijn arm, geldt hetzelfde als voor de afbeelding van geheel de
mens.
Een twistpunt is de vraag
of afbeeldingen gemaakt middels fotografie en videografie vallen onder het verbod
op het maken van afbeeldingen van de genoemde ahadith. Waarover geen discussie
kan bestaan is dat de essentie van fotograferen (waaronder foto en video)
anders is dan de essentie van zowel tekenen, schilderen, beeldhouwen als weven.
Ten eerste, namelijk, is bij de laatstgenoemde de mens degene die de afbeelding
maakt. Hij neemt waar en spant zich in om deze waarneming weer te geven op
papier of doek, in steen of kleed. In het geval van fotografie, daarentegen,
wordt een afbeelding tot stand gebracht door het licht dat van de waarneembare
realiteit uitgaat op te vangen en gevangen gehouden. Bij de oorspronkelijke
fotografie wordt een film gemaakt uit chemicaliën die reageren op licht.
Wanneer zij bloot gesteld worden aan licht, dan reageren deze chemicaliën en
wordt de afbeelding van de realiteit vastgelegd. Bij de hedendaagse digitale
fotografie wordt een lichtgevoelige sensor gebruikt in plaats van chemicaliën.
De mens maakt hier dus niet de afbeelding. De afbeelding is het resultaat van
de eigenschappen van de chemicaliën, die reageren onder invloed van licht. Ten
tweede is het verschil tussen fotografie en zowel tekenen, schilderen,
beeldhouwen als weven dat bij fotografie de zuivere realiteit wordt weergegeven.
Maar bij zowel tekenen, schilderen, beeldhouwen als weven, daarentegen, is de
afbeelding de waarneming van de realiteit door de tekenaar, schilder,
beeldhouwer of wever.
Omdat de genoemde ahadith
spreken over de afbeeldingen gemaakt door de mens, door de tekenaar, schilder,
beeldhouwer of wever, kan niet gezegd worden dat zij ook betrekking hebben op
de afbeeldingen gemaakt door de fotograaf. Omdat, nogmaals, fotografie iets
essentieel anders is dan zowel tekenen, schilderen, beeldhouwen als weven.
Sommige mensen zeggen dat
fotografie en de afbeeldingen die hieruit resulteren desalniettemin toch
verboden zijn. Zij zeggen dit op basis van qiyaas, oftewel analogie. Hun
redenatie is als volgt: "De ahadith spreken over het maken van afbeeldingen middels
zowel tekenen, schilderen, beeldhouwen als weven, en stellen dat deze
handelingen en hun resultaat verboden is. De reden hiervoor is dat de mens niet
de schepping van Allah (swt) mag namaken. De Boodschapper van Allah (saw) heeft
immers gezegd "de zwaarst bestraft mensen op de Dag des Oordeels zijn
zij die de schepping van Allah (swt) namaken" in reactie op de waarneming
van een gordijn met afbeeldingen in het huis van ‘Aiesja (ra). Fotografie
brengt eveneens een afbeelding tor stand die de schepping van Allah (swt)
namaken. Omdat het namaken van de schepping van Allah (swt) dus de reden (illah)
is voor het verbod op afbeeldingen, en omdat fotografie eveneens de schepping
namaakt, is fotografie analoog aan tekenen, schilderen, beeldhouwen en weven en
dus ook verboden." Wij zeggen echter: qiyaas vereist een illah, oftewel een
reden voor het oordeel. Er is bij een oordeel van Allah (swt) enkel sprake van
een illah indien Allah (swt) zelf de reden voor Zijn (swt) oordeel geeft. Er is
door Allah (swt) echter geen illah gegeven voor Zijn (swt) verbod op het maken
van afbeeldingen van wezens met een ziel middels tekenen, schilderen,
beeldhouwen of weven. En dus kan er geen qiyaas (analogie) toegepast worden. En
dus is dit oordeel betreffende fotografie, dat gebaseerd is op qiyaas,
ongeldig.
De reden dat wij zeggen
dat er in de genoemde ahadith geen illah wordt gegeven door Allah (swt) is dat
in genoemde hadith een vergelijking wordt gemaakt tussen enerzijds het maken
van afbeeldingen van wezens met een ziel middels tekenen, schilderen,
beeldhouwen en weven; en anderzijds het namaken van de schepping van Allah
(swt). Maar het maken van een vergelijking is iets anders dan het geven van een
reden. Allah (swt) zegt niet dat Hij (swt) heeft het maken van afbeeldingen van
wezens met een ziel middels tekenen, schilderen, beeldhouwen en weven verboden
heeft verklaard omdat dit hetzelfde is als het namaken van de schepping. Hij
(swt) heeft dit enkel vergeleken met het namaken van de schepping. Omdat er in
het oordeel betreffende het maken van afbeeldingen van wezens met een ziel
middels tekenen, schilderen, beeldhouwen en weven dus geen illah is gegeven,
kan er geen qiyaas zijn. Om fotografie te beoordelen middels qiyaas is dus
onmogelijk. En genoemd oordeel betreffende fotografie op basis van qiyaas is
derhalve ongeldig.
En wij zeggen dit terwijl
wij weten dat de Boodschapper van Allah (swt) heeft gezegd, van Ibn ‘Oemar: Er
zal (op de Dag des Oordeels, vert.) tot hen gezegd worden: ‘Geef leven aan
hetgeen jullie gemaakt hebben'. Want ook hier geeft Allah (swt) niet
Zijn (swt) reden voor Zijn (swt) oordeel
inzake het maken van afbeeldingen van
wezens met een ziel middels tekenen, schilderen, beeldhouwen en weven. Hij
(swt) laat enkel weten wat op de Dag des Oordeels gezegd zal worden tegen de
mensen die gezondigd hebben tegen dit oordeel van Hem (swt).
Bovendien, Allah (swt)
heeft niet enkel de wezens met een ziel geschapen, Hij (swt) heeft ook de
wezens zonder een ziel geschapen. Ook dit is een aanwijzing dat het namaken van
de schepping niet de reden voor het oordeel van Allah (swt) is. Als het namaken
van de schepping als een illah genomen zou worden, dan zou ook het maken van
afbeeldingen van wezens zonder een ziel verboden moeten worden verklaard. Omdat
zij immers ook tot de schepping behoren. Maar de ahadith hebben juist duidelijk
gemaakt dat het maken van afbeeldingen van wezens zonder een ziel wel
toegestaan is. Dus mag het namaken van de schepping niet als reden worden
genomen voor het oordeel van Allah (swt).
En derhalve zeggen wij:
het maken van afbeeldingen van wezens met een ziel, door de handeling en de
creativiteit van mensen, is verboden. Ongeacht of de afbeelding twee- of
driedimensionaal is, en ongeacht of de afbeelding van een compleet wezen met
een ziel is of van een deel van een wezen met een ziel. Fotografie is niet
verboden, want dit is iets anders dan het maken van afbeeldingen van wezens met
een ziel, door de handeling en de creativiteit van mensen.
|