Wat is ‘Aid al Adha?

Anaas bin Maalik heeft overgeleverd dat de Boodschapper van Allah (saw) naar Al Medina kwam en dat men daar twee dagen kenden waarop men zich ontspande en feest vierde. Hij (saw) zei: "Wat zijn deze twee dagen?". Men zei: "We speelden (op deze dagen) ten tijde van Djahiliyya (letterlijk "onwetendheid", oftewel de tijd voor de komst van Islam)". De Boodschapper van Allah (saw) zei toen: "Allah heeft jullie iets beters gegeven in hun plaats: de dag van het offeren (‘Aid al Adha) en de dag van het breken van het vasten (‘Aid al Fitr).". (Aboe Dawoed)

‘Aid al Adha is de eerste dag na voltooiing van de Hadj, en is een gedachtenis aan Profeet Ibrahiem (as), wiens aanbidding van Allah (swt) zo compleet en perfect was dat hij zelfs bereid was om zijn zoon te offeren. Hij (as) kreeg in een droom de openbaring van Allah (swt) dat hij zijn zoon Ismaël moest offeren. Profeet Ibrahim (as) nam het gebod van Allah (swt) aan en hij vertelde dit zijn zoon:

"Toen die zover was dat hij met hem mee kon gaan zei hij: ‘Mijn zoon, ik heb in mijn slaap gezien dat ik je zal offeren. Zie eens wat jij hier van vindt'. Hij zei: ‘Mijn vader, doe wat je bevolen is.  Je zult merken dat ik, als Allah het wil, iemand ben die gelukkig volhard'." (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera As Saffaat 37, vers 102)

Het was een grote beproeving van Allah (swt) voor Profeet Ibrahiem (as) en zijn zoon, maar beiden plaatsten de gehoorzaamheid tegenover Allah (swt) boven al het andere. Toen Ibrahiem en Ismaël in Mina aankwamen, zette Ibrahim (as) een mes op de keel van zijn zoon. Hij (as) gebruikte al zijn kracht om de opdracht van Allah (swt) uit te voeren. Maar, de Macht van Allah (swt) voorkwam dat de intentie van Ibrahiem (as) gerealiseerd werd. Allah (swt) ontnam het mes haar functie, het mes kon niet meer snijden. Vanuit de hemel kwam daarop een boodschap:

"Toen zij zich beiden (aan Allah´s wil) overgegeven hadden en hij hem op zijn voorhoofd had neergelegd, riepen Wij hem: Ibrahiem! Jij hebt de droom doen uitkomen. Zo belonen Wij hen die goed doen. Dit was duidelijk een beproeving. En Wij gaven voor hem een geweldig offer in de plaats." (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera As Saffaat 37, vers 103 - 107)

Met deze boodschap kwam er een ram mee vanuit de hemel, welke de plaats van Ismaël moest innemen en geslacht zou worden.

Allah (swt) accepteerde de oprechte daad van zijn boodschapper Ibrahim (as) en maakte het een plicht voor alle pelgrims in Mekka om een dier te offeren aan het einde van de Hadj periode, ter herinnering aan Ibrahiem (as) en Ismaël, de oprechten. In een hadith vraagt één van de metgezellen van Profeet Mohammed (saw): " ‘O, Profeet van Allah, waar komt dit gebruik vandaan?' Hij antwoordde: Het is de soenna van jouw voorvader Ibrahim (as) en een herdenking aan zijn eer." (Achmed, Ibn Maadja)

‘Aid al Adha is ‘Aid al Kabier

‘Aid al Adha is ook bekend onder de naam ‘Aid al Kabir, oftewel het Grote Feest. Traditioneel is ‘Aid a Adha daarom een groter feest dan ‘Aid al Fitr, ook wel ‘Aid oes Saghier oftewel het Kleine Feest, wat gevierd wordt bij beëindiging van de vastenmaand Ramadan.

Het gebed op ‘Aid al Fitr (Salaat oel ‘Aid)

Volgens de Hanafi madh-hab (wetsschool) is het gebed voor ‘Aid een individuele plicht (fard ‘ayn). Volgens zowel de Sjafi'i als de Maliki madh-hab is het gebed voor ‘Aid een aangeraden handeling (soenna). Volgens Imaam Ahmed is het gebed op ‘Aid een collectieve plicht (fard oel kifaya), oftewel volstaat het wanneer dit gebed door sommige moslims verricht wordt.

Imaam Asj Sjawkaanie zegt: "Opgemerkt moet worden dat de Boodschapper van Allah (saw) altijd dit gebed verrichte, op iedere ‘Aid, het nooit na latende. Hij gaf de mensen de opdracht hiervoor naar buiten te komen. Hij gaf zelfs de vrije vrouwen, de maagden en de menstruerende vrouwen de opdracht hiervoor naar buiten te komen, de laatsten de opdracht gevende het gebed niet te verrichten (...). Dit alles bewijst dat het waadjib (verplicht) is op ieder individu, en niet enkel een fard oel kifaya (verplichting op de gemeenschap). De mensen verplichten om ervoor naar buiten te gaan omvat de verplichting om het gebed te verrichten (voor degenen zonder excuus). Dit is de inhoud van zijn (saw) uitspraak, want het naar buiten gaan is een middel om het gebed (het doel) te verrichten. En als dit (het middel) verplicht is, dan is ook het doel (het gebed) verplicht. En deze verplichting rust op mannen nog meer dan op vrouwen. Een ander bewijs hiervoor is het feit dat het (gebed op ‘Aid) de plicht tot het vrijdag-gebed opheft, wanneer beiden op dezelfde dag vallen. En dat wat niet waadjib (verplicht) is kan niet iets opheffen dat wel verplicht is."

Sjeich Ibn Taymiyya zegt: "Wij neigen naar de mening dat Salaat oel ‘Aid een fard ayn (verplichting op het individu) is. (...) De mening van sommigen als dat dit niet waadjib (verplicht) zou zijn is hoogst onwaarschijnlijk, daar het hier één van de belangrijkste riten van Islam betreft; meer mensen komen ervoor samen dan op vrijdag; en de Takbier ("Allah Akbar") is ervoor voorgeschreven. De mening van degenen die zeggen dat het een fard oel kifaya betreft is niet gerechtvaardigd."

Beschrijving van het ‘Aid gebed volgens de Sjafi'i, Maliki en Hanbali madh-hab

Het volgende is ook de mening van sjeich Al Albaanie.

1) Er is geen Adhaan (oproep tot het gebed) of Iqaamat (aankondiging van het gebed) in geval van Salat oel ‘Aid. Imaam Moeslim heeft overgeleverd van Ibn Abbas: "Er was geen adhaan voor de gelegenheid van ‘Aid al Ad-ha of ‘Aid al Fitr."

2) Salaat oel ‘Aid is twee rakaat. Imaam Al Boechari heeft overgeleverd van Ibn Abbas: "De Boodschapper van Allah (saw) verrichte een twee rakaat gebed op de dag van ‘Aid, en hij deed geen gebed daarvoor noch daarna."

3) De correcte intentie moet gedaan worden: "Het is mijn intentie de twee voor ‘Aid al Fitr vereiste (wadjib) rakaat te bidden", of woorden van dezelfde strekking.

4) Na deze intentie moet het gebed beginnen worden, zoals gebruikelijk met eerst Takbier ("Allahoe Akbar"), oftewel de takbier oel ihraam, en dan het smeekgebed ("Soebhannak Allahoemma....").

5) Hierna, alvorens verder te gaan met het reciteren van soera Al Fatiha moet nog zevenmaal de Takbier ("Allahoe Akbar") uitgesproken worden, waarbij de handen naar de oren gebracht worden zoals bij aanvang van het gebed. Imaam Malik heeft overgeleverd in zijn Al Moewatta van ‘Abdoellah bin ‘Oemar: "Ik was op ‘Ad-ha en Fitr met Aboe Hoerayra en die zei ‘Takbier' zeven keer in de eerste raka, voor de recitatie, en vijf keer in de tweede raka, voor de recitatie."

6) Na deze zeven additionele Takbiers gaat het gebed verder zoals gebruikelijk is in As Salah: soera Al Fatiha, een tweede soera, buigen (roekoe) en vervolgens prostratie (sadjda).

7) Na de eerste raka komt de gelovige met Takbier omhoog tot de staande positie van het gebed, zoals gebruikelijk is in As Salah.

8) De tweede raka begint met vijf additionele Takbiers, en daarna volgt, zoals gebruikelijk is in As Salah, de recitatie van soera Al Fatiha en een tweede soera.

9) Hierna wordt de Takbier gedaan die gebruikelijk is om over te gaan tot de positie van roekoe.

10) De rest van de tweede raka wordt gebeden zoals gebruikelijk is in Al Salah. Na de tweede sadjda wordt de zittende houding ingenomen, waarna de Imaam het gebed beëindigt met Tasliem ("As salamoe aleykoem...").

11) Het is soenna om in de eerste raka soera Qaf (50) te reciteren na soera Al Fatiha, en soera Al Qamar (54) in de tweede raka. Men kan er ook voor kiezen om in de eerste raka soera Al ‘Alaa (87) te reciteren na soera Al Fatiha, en soera Al Ghaasjiyya (88) in de tweede raka.

12) Na het gebed geeft de Imaam een preek (choetba). Imaam Al Boechari heeft overgeleverd van Aboe Sa'id Al Choedri: "De Profeet (saw) was gewoon zich richting de moskee te begeven op de dagen van ‘Aid al Ad-ha en ‘Aid al Fitr. Het eerste, om mee te beginnen, was het gebed, en daarna ging hij (saw) staan voor de mensen en liet hen in hun rijen blijven. Dan gaf hij hen een preek (choetba), gaf hij hen advies en opdrachten."

Beschrijving van het ‘Aid gebed volgens de madh-hab van Imaam Aboe Hanifa

In de eerste raka, in plaats van zeven additionale Takbiers na de Takbier oel Ihraam en de eerste smeekgebede zijn de additionele Takbiers drie (punt 4). En in de tweede raka, in plaats van vijf additionele Takbiers vóór de recitatie van soera Al Fatiha moeten drie additionele Takbiers uitgesproken worden na de recitatie van soera Al Fatiha. Voor de rest is het gebed gelijk aan de het beschrevene onder de mening van de andere imaams.

Noot 1: Volgens iedere madh-hab maakt het vergeten van de additionele Takbiers het gebed niet ongeldig.

Noot 2: In tegenstelling tot het gebed op vrijdag is aanwezigheid bij de choetba van Salaat oel ‘Aid niet verplicht.

Het missen van Salaat oel ‘Aid

De mening van Imaam Aboe Hanifah is het niet mogelijk om het missen van Salaat oel ‘Aid goed te maken, dus dat er geen noodzaak is om later individueel alsnog het gebed te verrichten. Iedere andere madhab is van mening dat het missen van Salaat oel ‘Aid wel goedgemaakt moet worden, oftewel dat het benodigd dat de gelovige individueel alsnog het gebed verricht. Imaam Al Boechari heeft overgeleverd van ‘Ataa dat deze heeft gezegd: "Wie Salaat oel ‘Aid mist moet twee rakaat bidden".

Wat indien Salaat oel ‘Aid op vrijdag valt?

Sjeich Ibn Taymiyya stelt dat er drie meningen bestaan hieromtrent: de mening van Imaam Malik die stelt dat eenieder nog altijd verplicht is om het vrijdaggebed in gemeenschap te verrichten, op de gebruikelijke wijze; de mening van Imaam Sjafi'i die stelt dat deze plicht enkel geldt voor degenen die nabij wonen aan een plaats voor het gemeenschappelijk vrijdaggebed, al de anderen zijn hiervan vrijgesteld; en de mening van de andere geleerden, waaronder Imaam Ahmad, volgens wie het vrijdaggebed optioneel wordt.

Het offeren op ‘Aid al Adha

De onder de geleerde meest voorkomende mening is dat het offeren voor ‘Aid al Adha een soenna (aangeraden handeling) is voor de moslims die de Hadj niet verrichten. Sommige geleerden, zoals Aboe Hanifa, van echter mening zijn dat het offeren een fard (plicht) is voor de moslims die de Hadj niet verrichten indien zij het zich kunnen veroorloven.

Overige aangeraden handelingen (soenna) op ‘Aid al Adha

A) Ibn Maadja heeft overgeleverd dat de Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: "Wie opstaat (voor aanbidding) in de nachten voorafgaand aan de dag van de twee ‘Aid's (al Fitr en al Adha) de beloning van de Heer verwachtende, zijn hart zal niet sterven wanneer de andere harten sterven."

B) Vroeg wakker worden op de dag van ‘Aid.

C) Het nemen van ghoesl (grote wassing middels een bad of douche, waarbij gans het lichaam wordt gewassen).

D) Het schoonmaken van de tanden.

E) Het aankleden in navolging van de sjari'a (Wet van Allah) met de beste kleding waarover men beschikt.

F) Specifiek voor de mannen, het aanbrengen van een welriekend parfum.

G) Vroeg vertrekken naar de plaats waar Salat oel ‘Aid in gemeenschap (djoemma) verricht zal worden, en Tabkier ("Allahoe Akbar") uitspreken onderweg tot de komst van de Imaam ter aanvang van het gebed in de volgende manier (overgeleverd door Ibn ‘Oemar en Ibn Mas'oed): "Allahoe Akbar, Allahoe Akbar, Laa illaaha il Allah. Allahoe Akbar, Allahoe Akbar, wa lillaahil hamd."

H) Langs één weg vertrekken naar de plaats voor het gebed en terugkeren langs een andere. Imaam Al Boechari heeft overgeleverd van Djabir bin ‘Abdoellah: "Op de dag van ‘Aid kwam de Profeet (saw) gewoonlijk terug langs een andere weg dan waarlangs hij was gegaan."

Is het toegestaan om elkaar te feliciteren voor ‘Aid?

Het feliciteren van elkaar is moebah (vijgelaten). Ibn ‘Oethaymien heeft hierover gezegd: "Het is toegestaan om iemand te feliciteren op de dag van ‘Aid, en er is niet een specifieke woordconstructie voor. Het kan alles zijn dat de mensen gebruikelijk zeggen bij deze gelegenheid, zo lang het niet een zondige uitspraak is".