'Hocaefendi'Fetullah Gülen

Kritiek
Een invloedrijke Turkse moslimgeestelijke heeft maandag kritiek geuit op de pro-Palestijnse activisten. Volgens geestelijk leider Fethullah Gülen, die in de VS woont, hadden de activisten niet zonder toestemming van de Israëlische autoriteiten naar de Gazastrook moeten varen.

Gülen sprak zijn afschuw uit over de beelden van de bloedige Israëlische overname van het Turkse schip. ‘Wat ik zag, was niet mooi. Het was afschuwelijk.' Maar volgens de geestelijke, die in Turkije miljoenen volgelingen heeft, was de poging om de Gazastrook zonder Israëlische toestemming te bereiken een ‘blijk van het uitdagen van autoriteiten, en dat leidt niet tot vruchtbare zaken'.

Gülen is een conservatieve Turkse imam die twaalf jaar geleden naar de VS verhuisde. Hij vertrok officieel om medische redenen, maar hij liep destijds ook het risico te worden veroordeeld wegens pogingen om de seculiere Turkse staat omver te werpen - iets waarvan hij later werd vrijgesproken. De invloedrijke prediker woont op een landgoed in Pennsylvania en zijn volgelingen noemen hem Hocaefendi (‘Geachte Meester').

Verdeeldheid
Gülens kritiek op de pro-Palestijnse activisten veroorzaakt enige verdeeldheid in de Turkse regering. Gülen-sympathisanten in de regering scharen zich, ondanks eerdere felle steunbetuigingen aan de activisten, achter hun geestelijk leider. ‘De Geachte Meester heeft gelijk, zoals altijd', zegt vicepremier Bülent Arinc. ‘Ook al zijn wij het slachtoffer van wreedheid, we zullen zelf niet wreed zijn.' Maar anderen doen de kritiek af als uitlatingen van iemand die slecht geïnformeerd is.

Het officiële Turkse standpunt is dat de activisten het volste recht hadden om naar de Gazastrook te varen. Premier Erdogan noemt de bestorming van het Turkse schip ‘staatsterrorisme'. Hij steunt de radicaal-islamitische Hamasbeweging die aan de macht is in de Gazastrook. Volgens Erdogan zijn de Hamasstrijders geen terroristen, maar verzetsstrijders, die ‘vechten voor hun eigen land'. Toen een oppositieleider de premier bekritiseerde, maakte Erdogan hem uit voor een ‘advocaat van Israël'.

Minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu voerde maandag de druk op Israël op. Hij waarschuwt dat Turkije de relatie met Israël niet zal normaliseren zo lang de regering geen onafhankelijk internationaal onderzoek accepteert. Maar Israël heeft een vergelijkbaar voorstel van de Verenigde Naties al afgewezen. Volgens de Israëlische regering hebben de militairen uit zelfverdediging gehandeld, toen ze door activisten werden aangevallen met knuppels en messen en nadat enkele van hun collega's waren overmeesterd.

www.volkskrant.nl