Heteerste deel van de artikelenserie "De geschiedenis van de kapitalistischekolonisatie van het Midden-Oosten" besprak het begin van deze kolonialisatieeind 19^e eeuw, tot omstreeks 1950. De belangrijkste spelers in ditproces, Groot-Brittannië, Amerika en Frankrijk, werden hier geïntroduceerd. Hetnu volgende deel van de artikelenserie zal de periode 1950 - 1970 behandelen,waarin de Fransen op een zijspoor werden gezet en het conflict om macht enbelangen tussen Groot-Brittannië en Amerika alsmaar gewelddadiger werd.

Escalatie van het Brits-Amerikaanse conflict

Ongeacht de precieze hoeveelheid aandacht voor de adviezen die resulteerden uitde diplomatenconferentie in Istanboel, werd het Amerikaanse beleid in hetMidden-Oosten meer pro-actief hierna. Amerika deed ondermeer een gewaagdepoging tot het sluiten van een vredesakkoord tussen de Arabische staten en"Israël", hopende zo Engeland uit Jordanië en Irak te kunnen verdringen.Zodoende namen Amerikaanse diplomaten contact op met koning Abdoellah vanJordanië, en onderhandelden met hem over een akkoord dat, kort samengevat, eropneerkwam dat Abdoellah zich van Engeland zou afkeren en Amerika zou volgen. Alsbeloning hiervoor zou Amerika Abdoellah de vrije hand laten voor een inval inIrak en de Hidjaaz (Arabië) om van Jordanië, Irak en de Hidjaaz één land temaken. Syrië en Libanon zouden dan bij deze staat aangesloten worden, en dezestaat moest dan een vredesakkoord met Israël sluiten.

Amerika zou hem verder ook het geld lenen en de hulp bieden die voor deeconomische opleving van deze nieuwe staat nodig zou zijn. Koning Abdoellahstemde hiermee in en ondernam direct stappen om dit plan te realiseren. Hijreisde naar Irak en had daar een ontmoeting met prins Abd al Ilah van Irak enpremier Noeri as Said. Hij bracht hen op de hoogte van de stand van zaken ennodigde hen uit om zich hierbij aan te sluiten. De mannen wisten echter nietsanders te doen dan de Britse ambassadeur in Bagdad op de hoogte te brengen vanhet plan van koning Abdoellah. De Engelsen verboden hen vervolgens om Abdoellahte volgen, en daarop gaven de twee mannen niet een ja-woord noch een nee-woordaan de koning en liet men de zaak in het ongewisse. Abdoellah keerde vervolgensterug naar Jordanië en ging naar premier Riyadh al Soelh van Libanon, om hem opte roepen het Amerikaanse plan te steunen. Riad al Soelh, die zich openlijk totde Amerikanen had gewend voor steun, stemde toe.

Koning Abdoellah I van Jordanië, hijwerd door de Amerikanen voor hun plannen gewonnen en werd vervolgens door deEngelsen vermoord

DeEngelsen haastten zich vervolgens om Riad al Soelh in Amman, Jordanië, op zijnvlucht terug naar huis in Beiroet te laten vermoorden. En slechts een weeklater werd ook Koning Abdoellah vermoord, in de Al Aqsa moskee van Jeruzalem.Dit was onmiskenbaar het resultaat van een politieke samenzwering georganiseerddoor generaal Glubb (Glubb Pasha). Glubb Pasha was door de Britten officieelaangesteld als aanvoerder van het Jordaanse leger en adviseur van de koning.Maar hij was de effectieve heerser in Jordanië. Slechts een dag voor de moordhad hij de Amerikaanse ambassadeur gewaarschuwd de samenzwering te stoppen. Enmet de moord op koning Abdoellah was het Amerikaanse project ook daadwerkelijkbeëindigd.

Sir John Bagott Glubb (Glubb Pasha).Hij zettehet Jordaanse leger op en was lange tijd hun commandant. Hij werd beschouwd alseen sleutelfiguur in het Britse koloniale beleid in het Midden-Oosten en zatachter het moordcomplot tegen Koning Abdoellah I

Inhetzelfde jaar, namelijk 1952, vonden de Amerikaanse presidentsverkiezingenplaats, waaruit de Republikeinse partij met Eisenhower als winnaar naar vorenkwam. Begin 1953 nam hij de macht over. Met zijn regeringsovername versterktehet conflict tussen Amerika en Groot-Brittannië. Want van Eisenhower was bekenddat hij in militaire geopolitieke aangelegenheden de belangen van Amerikaplaatste boven de belangen van de zionistische joden en Groot-Brittannië.

Vanafdat moment was de gehele Arabische wereld een groot strijdtoneel. Tallozeactiviteiten veranderde de landen in de regio in speelballen die tussen Amerikaen Groot-Brittannië heen en weer werden geschopt. Dit was zichtbaar aan de veleacties die in de landen Egypte, Syrië, Jordanië, Irak, Saoedi-Arabië en Jemenplaatsvonden. De meesten vonden plaats in Syrië, dat het knooppunt in hetgebied is en over de potentie beschikt om al de Arabische staten tebeïnvloeden.

Het Britse plan voor Syrië was om daar een democratisch systeem op te zetten,zodat haar controle zich naar de achtergrond zou kunnen bewegen. Dit Syriëmoest zich dan aansluiten bij de andere Britse kolonie in het Midden-Oosten,Irak, in de richting van totstandbrenging van de door de Britten gewenste"vruchtbare halve maan" in het Midden-Oosten onder haar controle. De"vruchtbare halve maan" is de naam voor het gebied dat bestaat uit Irak, dekustgebieden van Syrië en Palestina en de noordelijke Nijl-delta. Deze gebiedenvormen een halve maan, zijn zeer vruchtbaar en worden beschouwd als de bakermatvan de menselijke beschaving. Groot-Brittannië organiseerde dan ookdemocratische verkiezingen voor Syrië, welke feitelijk tussen twee partijengingen. Enerzijds de Volkspartij van Syrië en anderzijds de Nationale Partij.Beide partijen hadden in hun verkiezingsprogramma staan dat ze wilden komen totvereniging van Syrië en Irak een één staat.

Gebied van de "vruchtbare halve maan"

In Syrië gebruikte Amerika haar agent Adib Sjisjaklitegen dit Britse streven. Sjisjakli was een vooraanstaande figuur binnen hetSyrische leger, waar een sterk conflict gaande was tussen de aanGroot-Brittannië loyale mensen en de aan Amerika loyale mensen. Amerika lietSjisjakli in 1951 wederom een staatsgreep doen, en liet hem al de aanGroot-Brittannië gelieerde leiders van de politieke partijen in Syrië van detafel vegen. Sjisjakli liet Maaroef al Dawalbi, leider van de Nationale Partij,en Nazim al Koedsi en Roesjdi al Kichiya, leiders van de Volkspartij, arresteren enverbande hen naar Libanon. Hierna benoemde Sjisjakli zijn rechterhand FawziSeloe tot hoofd van het leger, minister-president, minister van defensie, enpresident van Syrië. Dit was echter slechts show, omdat Sjisjakli zelf de echtemacht in Syrië in anden hield. Sjisjakli regeerde in Syrië op precies dezelfdeals de door Amerika gesteunde dictatoren in Zuid-Amerika hadden gedaan, als eenmilitaire dictator. Hij verbood al de politieke partijen en bewegingen, en lietal de kranten sluiten die niet volledig loyaal aan hem waren.

Adib Sjisjakli deed een staatsgreep in Syrië voorde belangen van Amerika.

Om steun onder het volk te vergaren liet AmerikaSjisjakli, die een goed publiek spreker was, oproepen tot Arabisch nationalismeen tot socialisme. Dit waren namelijk de pilaren van het Amerikaanse plan tegenGroot-Brittannië in het Midden-Oosten. Dit was gebaseerd op het aansporen vangevoelens van Arabisch nationalisme, anti-kolonialisme en socialisme onder demensen van het Midden-Oosten. In 1954 zou Sjisjakli echter zelf worden afgezetdoor wederom een staatsgreep. De Britse agenten, onder aanvoering van Haasjemal Atassi, organiseerden een revolutie die erin slaagde Sjisjakli te verdijvenwaardoor Syrië weer in Britse handen kwam.

Djamal Abdoel Nasser: de verlosser van Amerika

Opdat moment dat Sjisjakli in Syriëdoor Groot-Brittannië afgezet werd, had Amerika in Egypte een stapweten te nemen die uiteindelijk van doorslaggevend belang zou blijken te zijnin het conflict tussen Amerika en Groot-Brittanniëin het Midden-Oosten.

Binnenhet Egyptische leger had Amerika een aantal mensen gevonden die zij kon bewegenin de richting van een staatsgreep tegen koning Faroek I van Egypte, de Britseagent. De groep van militairen bestond uit militairen die zich verzetten tegende Britse dominantie in Egypte. Ze noemden zichzelf de "Vrije Officieren" enwerden aangevoerd door een zekere Djamal ‘Abdoel Nasser. In 1952 brachten deVrije Officieren onder leiding van Djamal ‘Abdoel Nasser een staatsgreep tegenFaroek I ten uitvoer. Ze gebruikten de legereenheden onder hun controle om op22 juli van dat jaar al de overheidsgebouwen, mediakantoren, politiekantoren enmilitaire basissen te bezetten. En ze arresteerden koning Faroek I en zetten hemmet zijn familie het land uit. Djamal Abdoel Nasser schoof daarop generaalMohamed Naquib naar voren als leider van de nieuwe regering, omdat Naquib eenhogere rang had in het Egyptische leger dan hijzelf en onder de soldaten dusmeer autoriteit genoot. Maar op de achtergrond nam Nasser al de touwtjes inhanden.

In 1954 werd Naquib door Nasser opzij gezet entrad Nasser zelf op de voorgrond als leider van het Egyptische volk. Om namensAmerika bittere strijd te leveren met Groot-Brittannië. In hetzelfde jaarrealiseerde hij een Amerikaanse wens door met de Britten een akkoord te sluitenwaarin afgesproken werd dat Groot-Brittannië haar troepen uit Egypte terug zoutrekken over een periode van 20 maanden, in het bijzonder de troepen diegelegerd waren rondom het Suez-kanaal. In 1955, vervolgens, sloot Nasser opinstructies van Amerika een belangrijke wapendeal met het Oostblok onderleiding van de Sovjet-Unie, waarbij hij liet verkondigen dat deze wapensnoodzakelijk waren voor de strijd tegen "Israël". Dit deed Nasser voor tweeredenen. Ten eerste, in weerwil van de op dat moment diepe vijandschap tussenhet kapitalistische Amerika en de socialistische Sovjet-Unie maakte Amerikasocialisme tot onderdeel van haar plannen van het Midden-Oosten. Amerika wilde deSovjet-Unie het Midden-Oosten inlokken, zodat ze de Sovjet-Unie zou kunnengebruiken in haar conflict tegen Groot-Brittannië. En ten tweede, Nasser werder binnen bepaalde kringen van verdacht een Amerikaanse agent te zijn, wat zijnpositie onder druk zette. Door Nasser publiekelijk op te laten roepen totsocialisme en door hem samen te laten werken met de Sovjets wilde Amerikaervoor zorgen dat hij niet er langer van verdacht werd een Amerikaanse agent tezijn. Waardoor hij meer effectief de Amerikaanse plannen in het Midden-Oostenten uitvoer zou kunnen brengen. En in 1956 hief Nasser de Egyptische vlag bijhet Suez-kanaal, nadat de Britse terugtrekking compleet was, waarna hij al deBritse en Franse bedrijven in Egypte nationaliseerde. Hierdoor werden de Britsebelangen in Egypte volledig weggevaagd.

Tegelijkertijddoorspekte Nasser zijn speeches met oproepen tot pan-Arabisch nationalisme.

Hijverklaarde Egypte tot een Arabische staat, en liet dit in de grondwet vanEgypte vastleggen. Dit alles zorgde ervoor dat Nasser enorme populair werd nietenkel onder de Egyptenaren, maar onder al de Arabische volkeren.

De Egyptische president Djamal AbdoelNasser. Door de Arabische meerderheid gezien als Redder en Verlosser, hij wasniets meer dan een effectief instrument van het Amerikaanse koloniale beleid

Groot-Brittanniëkwam in actie tegen Amerika, door haar verdrijving van het Suez-kanaal en denationalisatie van Britse en Franse belangen in Egypte te gebruiken om tezamenmet Frankrijk en Israël oorlog te voeren tegen Nasser. In 1956 trokkenIsraëlische troepen Egypte binnen, en bombardeerden Britse en Fransevliegtuigen verschillende doelen in Egypte. Het Egyptische leger was niet bijmachte om deze aanval te weerstaan, waardoor Nasser zichzelf aan de rand van deafgrond terug vond. Amerika reageerde woedend en gebruikte al haar macht om deBritten te stoppen. President Eisenhouwer veroordeelde deBrits/Franse/Israëlische actie publiekelijk en dwong de Verenigde Naties eenresolutie aan te nemen die Israël verplichtte zich terug te trekken uit Egypte.Verder organiseerde Amerika een legermacht onder de vlag van de VerenigdeNaties om de Brits/Franse/Israëlische oorlog tegen Egypte te kunnen stoppen.

Opdeze wijze wist Amerika de Britse tegenaanval in Egypte te stoppen. Maar demedia portretteerden de succesvolle Amerikaanse reactie op dit Britse plan alseen overwinning van Nasser. Hierdoor kreeg Nasser de publiekeopinie volledig in handen. Door dit alles bestond er onder het gehele Arabischevolk geen enkele twijfel meer dat Nasser de grote verlosser was, die door Allahaan de Islamitische Oemma was gezonden om hen van het westers kolonialisme tebevrijden.

De valse verlosser laat zichtoejuichen

Miles Copeland, de CIA-agent diein zijn boek "The Game of Nations" de relatie tussen de Amerikaanse CIA enNasser uiteenzette.

Depopulariteit van Nasser in gehele Arabische wereld zette de positie van deBritse marionetten die heersten in Jordanië en Irak onder druk. Ook was hethierdoor slecht gesteld met de populariteit van Britse marionetten in Syrië enLibanon.

In1957 kwamen in Syrië een aantal officieren van het leger bijeen, die zichhadden laten inspireren door de woorden - en niet de realiteit - van Nasser. Zewaren geïnspireerd door Nasser's slogan van Arabische eenheid, vrijheid ensocialisme. Ze bespraken de situatie van Syrië tegenover de westerse landen enzagen in dat het land door westers kolonialisme gedomineerd werd. Ze beslotendaarom om de effectieve controle over het land op zich te nemen, om dan iederewesterse invloed in Syrië te beëindigen. Hun plan van aanpak was om op deachtergrond de controle te nemen, en om zowel de president als de vicepresidentin hun ambt te laten enkel zonder effectieve macht. De Ba'ath (Wedergeboorte)partij was naar buiten toe de spreekbuis voor deze groep van officieren. Beidepartijen hadden als motto "Wahda, Hoerriyya,Isjtirrakiyya (eenheid, vrijheid,socialisme)" en vanwege deze Nasseriaanse slogan was de Ba'ath partij ergpopulair onder het volk van Syrië op dat moment. Tezamen waren zij ookwerkelijk in staat om de macht in het land te beïnvloeden.

Syriëwas op dat moment in Britse handen. Dit betekende dat de officieren en deBa'ath partij een echte bedreiging vormden voor Groot-Brittannië. In de ogenvan de mensen, echter, was de Ba'ath partij anti-Amerikaans, omdat zij gebruikmaakte van dezelfde slogans als Nasser, die in de ogen van de mensenanti-Amerikaans was. De Britten deden echter weinig in reactie op de opkomstvan de Ba'ath partij, terwijl de Amerikanen helemaal uit hun doen raakten.Amerika wilde koste wat kost voorkomen dat een groepering in Syrië aan de machtzou komen die al de banden met het westen zou verbreken. Amerika probeerdeverschillende stappen tegen de officieren en de Ba'ath, maar allen mislukten.Daarop zette zij haar meest waardevolle bezit in het Midden-Oosten in, DjamalAbdoel Nasser, om het probleem op te lossen.

Nasserstuurde Mahmoed Riad naar Syrië om te werken aan de totstandbrenging van eenfederatie tussen Egypte en Syrië, in welke Egypte de dominante macht zou zijnen dus Syrië in handen zou krijgen. In 1958 organiseerde Amerika eenstaatsgreep in Syrië en zorgde ervoor dat deze snel een verdrag tot defederatie met Egypte zouden tekenen. De populariteit van Nasser onder het volkvan Syrië zorgde ervoor dat dit plan door de militairen snel doorgezet konworden. Nasser werd aangesteld als president voor de Verenigde ArabischeRepubliek, en liet daarop al de politieke partijen in Syrië - waaronder deBa'ath partij - ontbinden. Zo zorgde Amerika ervoor dat de beweging in Syriënaar onafhankelijk van westerse invloeden gestopt werd, terwijl zijtegelijkertijd de controle over Syrië overnam van Groot-Brittannië.

Inhetzelfde jaar wist Amerika ook een revolutie te organiseren in Irak. Sinds deondergang van de Ottomaanse Islamitische Staat was Irak in de handen van deBritten geweest. Zij hadden in Irak een koning geïnstalleerd, en diensnakomelingen regeerden in het land namens de Britten. Op gelijke wijze als inEgypte was Amerika echter in staat geweest om een aantal officieren in hetIrakese leger voor zich te winnen, en in 1958 verrichten deze groep, diezichzelf eveneens "Vrije Officieren" noemden, een staatsgreep. De Irakese VrijeOfficieren maakten gebruik van de Britse reactie op een door Amerikageorganiseerde staatsgreep in Libanon eerder in dat jaar. De Britse agentKoning Hoessein van Jordanië was bang dat Amerika vanuit Libanon zou gaanwerken aan omverwerping van zijn regime, en de Britten reageerden op deze vreesdoor hun marionet in Irak, koning Faisal II, de neef van koning Hoessein vanJordanië, soldaten te laten sturen naar Jordanië. Deze soldaten werdenaangevoerd door Abdoessalaam ‘Aarif, die behoorde tot de Vrije Officieren. Inplaats van richting te grens te bewegen trok hij met zijn soldaten Baghdadbinnen, bezette al de strategische punten in de stad, en liet de Koninklijkefamilie en diens adviseurs vermoorden. Daarop werd in Irak de republiekuitgeroepen met Abdoelkariem Qaasim als president.

Opdat moment, in 1958, had Amerika dus controle over Egypte, Syrië, Irak enLibanon. Groot-Brittannië had enkel Jordanië nog in handen. Amerika liet Nasserhen ook daar op de hielen zitten, zodat zij gauw volledig uit de regioverdreven zouden zijn. Maar Groot-Brittannië gaf zich niet gewonnen en plandetegen Amerika vanuit haar basis Jordanië. Aan het begin van 1961 had zij haarmacht in Syrië uitgebreid. Alle politieke partijen -de Volkspartij, deNationale Partij, de Arabisch Socialistische Partij en de Ba'ath partij - hadzij onder haar invloed weten te brengen, en zij liet dezen samenspannen tegenNasser en de Verenigde Arabische Republiek. Hieruit volgde een afscheiding vanSyrië en Egypte, en de marionetten van Groot-Brittannië kwamen daardoor opnieuwaan de macht in Syrië.

Ookin Irak kwam Amerika in de problemen. Abdoelkariem Qaasim begon nauwe relatiesmet de communisten te ontwikkelen en zich af te zetten van Amerika. Hierop lietAmerika hem in 1963 afzetten en vervangen door zijn voormalige kompaan binnende Vrij Officieren Abdoessalaam ‘Aarif. Hiervoor maakte Amerika wederom gebruikvan de populariteit van Nasser. Abdoessalaam ‘Aarif werkte samen met de Ba'athpartij Irak op basis van de slogan eenheid, vrijheid,socialisme, en riep op tot eenheid van Irak met Egypte en Syrië, om zo steunvoor de revolutie onder het volk te kunnen vergaren. Met Abdoessalaam ‘Aarifaan de macht wilde Amerika gaan werken aan verandering van de situatie in Syriëen Jordanië, zodat beiden zich zouden verbinden aan het Irak dat onderAmerikaanse controle stond.

Dit plan was duidelijk voor Groot-Brittannië en wekte bezorgdheid bij haar. Zijbesloot de Ba'ath partij als dekmantel voor haar invloed in Syrië te gaangebruiken, waardoor de Ba'ath partij in Syrië verder aan invloed en machttoenam.

Amerikawas er echter in geslaagd bepaalde vooraanstaande leden van de Syrische Ba'athpartij voor zich te winnen. Ten tijde van de Verenigde Arabische Republiek wasHafidh al Asad nog als agent voor de Britten vanuit Syrië naar Egypte gereisd,om te werken aan beëindiging van deze door Nasser geleide unie. Hij washiervoor zelfs gevangengezet in Egypte door Nasser. Maar, Amerika deed Al Assadeen voorstel dat hij niet kon weigeren, waardoor zij hem tot haar agent wist temaken. Al Asad was een aleviet, een sekte die voorkomt uit Islam en die eenmetgezel van Profeet Mohammed, ‘Ali bin Aboe Taalib, aanbidt. Amerika bood AlAsad het presidentschap in Syrië aan, beloofde al de obstakels hiervoor uit deweg te ruimen, als hij in ruil hun agent zou worden. Al Asad wist dat hijnormaal gesproken nooit president van Syrië zou kunnen worden, omdat het volkvan Syrië, dat hoofdzakelijk uit soennitische moslims bestaat, nooit eenaleviet als president zou accepteren. En dus zouden de Britten hem nooit tothet niveau van president laten doorgroeien. Daarom accepteerde Al Asad hetAmerikaanse voorstel. In 1970 leidde Al Asad daarom een staatsgreep in Syriëin. En bij de daarop volgende verkiezingen zorgden Amerika en Egypte ervoor dathij als winnaar uit de strijd kwam en tot president van Syrië werd verkozen. AlAsad bleef aan de macht in Syrië tot zijn dood in 2000, waarna hij werdopgevolgd door zijn zoon Basjier al Asad. Syrië is al die tijd een Amerikaanseagent gebleven.

De aleviet Hafidh al Asad werdmet behulp van Egypte, president en despotische heerser in Syrië

Indeel 3 van artikel "De geschiedenis van de kapitalistische kolonisatie van hetMidden-Oosten" zal de periode 1970 tot heden behandeld worden.