|
Intellectueel eigendom gaat overde voortbrengselen van het menselijk brein, oftewel ideeën. Soms zijn de ideeënverborgen en hebben ze geen tastbare realiteit. Dit is wanneer het idee zichenkel nog in het hoofd van de bedenker bevind. Soms ook zijn deze ideeënopenbaar zonder een tastbare realiteit te hebben. Dit is wanneer het ideebekend is gemaakt middels een lezing. En soms ook zijn deze ideeën openbaar meteen tastbare realiteit. Dit is wanneer het idee Is opgeschreven in een boek oftot een film is gemaakt. Of wanneer het idee praktisch is uitgewerkt tot eenproduct zoals een telefoon of auto. Wanneer het gaat over intellectueel eigendomsrecht dan gaat heteigenlijk over de vraag welke rechten de bedenker van een idee heeft? Nu, wanneereen idee niet bekend is gemaakt dan bestaat het enkel en alleen in het hoofdvan de bedenker. In dit geval is het onmogelijk dat een andere persoon gebruikmaakt van dit idee. Want hiervoor moet de bedenker het idee eerst bekend maken.En in dit geval speelt de kwestie "welke rechten heeft de bedenker van eenidee?" dus niet. Wanneer het ideebekend is gemaakt zonder het een tastbare realiteit te geven, oftewelwanneer het bekend is gemaakt middels een lezing of een gesprek, dan kan eenandere persoon dit idee gebruiken. En wel op twee manieren. Hij kan het ideeverder verspreiden, waarbij hij de keuze heeft om aan te geven van wie het ideeafkomstig is maar hij kan daarbij ook beweren dat het idee van hemzelfafkomstig is. Hij kan het idee ook gebruiken door het een tastbare realiteit tegeven, oftewel door het te gebruiken in een boek, film of product. Ook hierbij kan hijaangeven van wie het idee echt afkomstig is, maar hij kan ook beweren dat het idee van hemzelfafkomstig is. En in dit geval speelt de kwestie "welke rechten heeft debedenker van een idee?" dus wel. Wanneer het ideebekend is gemaakt doordat het een tastbare realiteit gegeven is, dan ishet gebruikt in een boek, film, of product. In dit geval kaneen andere persoon het idee leren kennen door de tastbare realiteit teonderzoeken. Dus door het boek te lezen of de film te kijken, of door het product uitelkaar te halen om te onderzoeken hoe het precies in elkaar zit. En dan kan hijhet idee verder verspreiden of gebruiken in andere boeken, films ofgebruiksgoederen. En hierbij kan hij aangeven van wie het idee echt afkomstigis, maar hij kan ook beweren dat hetidee van hemzelf afkomstig is. Ook in dit geval speelt de kwestie "welke rechtenheeft de bedenker van een idee?" dus. Wanneer het ideebekend is gemaakt doordat het een tastbare realiteit gegeven is, dan kaneen andere persoon deze tastbare realiteit ook namaken zoals deze is. Hij kanhet boek of de film copiëren, of het product namaken. Ook hierbijkan hij aangeven van wie het idee en de oorspronkelijke tastbare realiteit echtafkomstig zijn, maar hij kan ook bewerendat beiden van hemzelf afkomstig zijn. Ook in dit geval speelt de kwestie"welke rechten heeft de bedenker van een idee?" dus. Al deze bovenstaandetheoritische mogelijkheden kunnen in de praktijk op de volgende manierenwaargenomen worden: Ten eerste, mensenleren een idee kennen door een gesprek, of een lezing, of een boek, of dooronderzoek naar een tastbare realiteit; en vervolgens vertellen ze dit ideeverder waarbij ze aangeven dat ze het idee geleerd hebben en van wie precies.Dit vindt veel plaats in de wetenschappelijke wereld, waar mensen boekenschrijven en dan middels voetnoten aangeven waar ze hun ideeën vandaan hebbenals ze deze ideeën niet zelf bedacht hebben. In dit geval geldt het volgende.Als iemand een idee of kennis heeft ontwikkeld, maar deze heeft opgeslagen inzijn geheugen of persoonlijke geschriften en dus niet bekend heeft gemaakt, danis dit idee of deze kennis zijn private bezit. Deze persoon is door Islamvrijgelaten in de keuze om zijn bekend te maken of niet, en als hij dit bekendmaakt dan rest hem de keuze om dit in ruil voor een vergoeding bekend te makenof niet. Maar, als hij eenmaal zijn kennis bekend heeft gemaakt, dan is dezekennis bezit geworden van de mensen aan wie hij deze kennis bekend heeftgemaakt. En Islam heeft hem niet het recht gegeven om anderen voor te mogenschrijven hoe zij de kennis mogen gebruiken. Dit is een fundamenteel principein Islam, het bewijs waarvoor de volgende overlevering is:"Boeraira kwam bij mij (‘Aiesja) en zei: ‘Ik heb een contract gemaakt metmijn eigenaren over mijn vrijstelling, voor negen oeqiya goud, te betalen injaarlijkse termijnen. Ik zoek daarom uw hulp'. ‘Aiesja zei: ‘Als jouw eigenarenhiermee akkoord gaan dan betaal ik dit bedrag in één keer, en dan laat ik jevrij op voorwaarde dat je loyaliteit voor mij zal zijn'. Boeraira ging toennaar haar eigenaren maar zij weigerden dit aanbod. Ze kwam terug bij ‘Aiesja enzei: ‘Ik heb hen het aanbod voorgesteld maar ze weigerden, tenzij de loyaliteitvoor hen blijft'. ‘Aiesja vertelde dit tegen de Profeet (saw) die zei: ‘Doehet', dus ze deed het. De profeet (saw) stond toen op om de mensen eentoespraak te geven waarin hij (saw) Allah (swt) verheerlijkte en prees, en zei:‘Wat is er met de mensen die voorwaardes opleggen die niet aanwezig zijn in hetBoek van Allah (swt)? Dus, iedere voorwaarde die niet aanwezig is in het boekvan Allah (swt) is ongeldig zelfs al waren zij honderd voorwaardes. Deverordening van Allah (swt) is het meer waard (om nageleefd te worden), en devoorwaarden van Allah (swt) zijn sterker. Voorwaar, de loyaliteit is voordegene die vrijzet'." (Boechari). Deze hadith zet uiteen dat een koper het recht heeft om het door hem gekochtete gebruiken zoals hij wil, binnen de grenzen gesteld door Allah (swt); en dat eenverkoper niet het recht heeft om een koper voor te schrijven hoe hij hetgekochte wel of niet mag gebruiken. Dus als een idee of kennis eenmaal bekend is gemaakt, danmogen degenen die het idee of de kennis ontvangen hebben dit gebruiken zoalszij willen. Want dit idee of deze kennis is nu hun private bezit geworden,zoals het gekocht privaat bezit is gworden van de koper door de koop. En degenedie het idee bekend heeft gemaakt heeft daarom geen recht om voor te schrijvenhoe de ontvangers van dit idee hun bezit mogen gebruiken. Daarom is het verderverspreiden van ontvangen kennis toegestaan door Islam. Ten tweede, mensenleren een idee kennen door een gesprek, of een lezing, of een boek, of dooronderzoek naar een tastbare realiteit; en vervolgens vertellen ze dit ideeverder zonder aan te geven dat ze het idee geleerd hebben en dus door tebeweren dat het hun eigen idee idee is. Wanneer dit gebeurd in dewetenschappelijke wereld dan noemt men dit "plagiaat". Plagiaat is feitelijkeen vorm van liegen. Men zegt dan een bepaald idee of een bepaalde kennisontdekt te hebben, terwijl in werkelijkheidiemand anders dit ontdekt heeft. Dit is door Islam verboden omdat Allah (swt)het liegen heeft verboden: "Voorzeker, Allahleidt hem die buitensporig en een grote leugenaar is, niet." (Ziede vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Al Moe'umin 40, vers 28) En toen de Boodschapper van Allah (saw) werd gevraagd: "Kan de moe'umineen leugenaar zijn?". Zei hij (saw): "Nee". (Malik's Moewatta). Dus het verderverspreiden van ontvangen kennis is toegestaan door Islam, en dit behoort tegebeuren onder verwijzing naar degene van wie de kennis afkomstig is. Ten derde, mensencopiëren een tastbare realiteit en daarmee een idee, om deze copie zelf tegebruiken. Dit vindt veel plaats in het bereik van boeken, CD's en DVD's. Mencopieert het origineel van een ander om deze copie zelf te gebruiken. Hier geldt dezelfde fundamentele regel dat de verkoper niet het rechtheeft om de koper voor te schrijven hoe het gekochte wel of niet mag gebruiken.Dus dekoper mag doen en laten met hetgeen hij gekocht heeft, binnen de grenzengesteld door Allah (swt). Als de koper dus iemand anderstoestaat om het door hem gekochte te copiëren, dan is dat zijn recht. Want het gekochte is zijnbezit. Voor wat betreft defatwa die men soms op CD's of DVD's aantreft en die zegt: "Het is niettoegestaan om programmas te copiëren, behalve als hiervoor toestemming isgegeven, omdat de Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: ‘De moslimszijn gebonden door hun afspraken'.", deze fatwa isincorrect. De Boodschappervan Allah (saw) heeft namelijk gezegd: "De moslims zijn gebonden door hunafspraken, behalve afspraken die de halal verbieden of de haraam toestaan"(At Tirmidhi). En het is halal voor een koper om het door hem gekochte tecopiëren. Een afspraak tussen koper en verkoper kan dit dus niet haraam maken. Voor wat betreft defatwa die men soms op CD's of DVD's aantreft en die zegt: "Het is niettoegestaan om programmas te copieren, behalve als hiervoor toestemming isgegeven, omdat de Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: ‘Het is niettoegestaan om de rijkdom van een moslim te nemen zonder zijn toestemming'(Ahmed).", ook deze fatwa is incorrect. Deze hadith gaatover het nemen van het eigendom van andere moslims. Waar het hier over gaat isniet het eigendom van een ander, maar het gekochte dat het eigendom van dekoper zelf is. De CD of DVD gekocht door de koper is van de koper en niet vaniemand anders, dus deze hadith is niet van toepassing op de kwestie. Voor wat betreft defatwa die men soms op CD's of DVD's aantreft en die zegt: "Het is niettoegestaan om programmas te copieren, behalve als hiervoor toestemming isgegeven, omdat de Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: ‘Degene die alseerste een toegestaan ding kreeg heeft hier het meeste recht op' (AboeDawoed).", ook deze fatwa is incorrect. Deze hadith gaatover het gemeenschappelijk bezit van de moslims, zoals in de hadith: "Minais een rustplaats voor degene die haar als eerste bereikt" (At Tirmidhi).Oftewel, degene die er een plaats vindt om te rusten mag daar rusten en hij magniet weggestuurd worden door iemand die later komt. Het gaat in deze kwestieover het privaat bezit van een koper, echter, en daarom is deze hadith niet vantoepassing op de kwestie. Voor wat betreft deCD's en DVD's die van de koper eisen dat zij bij Allah (swt) zweren deze niette zullen copiëren, ook dit is eenpoging van de verkoper om de koper te beperken in zijn gebruik van het gekochteen dit is zoals aangetoond tegen Islam. De vraag kan danmisschien komen: "Mag men wel een overeenkomst aangaan met een verkoper, als deverkoper in de overeenkomst afspraken wil opnemen die niet door Islamgeaccepteerd worden (faasid)?". Het antwoord op deze vraag is gegeven door de eerder aangehaalde hadithbetreffende 'Aiesja (ra) en Boeraira . Deze bewijst verder dat er gekocht magworden ook als de verkoper een door Islam niet geaccepteerde voorwaarde in deovereenkomst op wil opnemen. In deze hadith zegt de Boodschapper van Allah(saw) feitelijk tegen 'Aiesja (ra): Koopmaar met de faasid voorwaarde. Het antwoord op de vraag is derhalve: een moslim mag overeenkomsten afsluiten die een doorIslam niet geaccepteerde voorwaarde bevatten, maar eenmaal de koop gedaan isdan moet deze voorwaarde genegeerd worden. Ten vierde, mensencopiëren een tastbare realiteit en daarmee een idee, om deze copie teverhandelen, waarbij ze aangeven dat het goed een copie van een origineel is.Ook dit vindt veel plaats in het bereik van boeken, CD's en DVD's. Men copieerteen origineel om deze copiën vervolgens te verkopen. Hiervoor geldt identiekdezelfde oordeel als voor copiëren met de intentie tot gebruik. Er is echteréén voorbehoud. Soms worden speciale identificaties aangebracht op een tastbarerealiteit om deze tastbare realiteit te kunnen onderscheiden van andere tastbarerealiteiten die bijna hetzelfde zijn. Deze speciale identificaties zijn merkindicatoren (trademark), zoals de "swoosh" van NIKE, de driestrepen van ADIDAS of de appel van APPLE. Deze merkindicatoren zijn in feiteeen marketinginstrument. Ze stellen een verkoper in staat om zichzelf en zijnproducten te onderscheiden van andere verkopers en andere producten. Alszodanig moeten merkindicatoren gezien worden als een product, omdat ze gebruiktworden voor de verhandeling van producten. Dus de "swoosh" van NIKE is dus eenproduct, en de drie strepen van ADIDAS zijn een product, en de appel van APPLEis ook een product. Deze gelijkstelling van merkindicatoren aan producten heeftals gevolg dat volgens Islam NIKE als ontwikkelaar van de "swoosh" de eigenaaris van de "swoosh", dat ADIDAS als ontwikkelaar van de drie strepen de eigenaaris van de drie strepen, et cetera. En dit betekent dan weer dat niemand eenmerkindicator mag gebruiken zonder toestemming van de eigenaar, omdat de Boodschappervan Allah (saw) heeft gezegd: "Het is niet toegestaan om de rijkdom van eenmoslim te nemen zonder zijn toestemming". (Al Daaraqoetni). Het copiëren vanmerkindicatoren is dus niet toegestaan door Islam omdat dit gebruik maken isvan het private eigendom van een ander. Degene die een LEVI'S 501 broek gekochtheeft mag daarom de vorm hiervan gebruiken als voorbeeld voor de fabricage vaneen nieuwe broek. Hij mag op deze nieuwe door hem gefrbiceerde broek echterniet de LEVI'S merkindicatoren aanbrengen zondertoestemming van LEVI'Shiervoor. |