Hidayah betekent in het woordenboek "de juiste pad vinden, de weg wijzen". Dalalet heeft de tegenovergestelde betekenis. In de Islamitische terminologie betekent hidayet "Islam vinden en erin geloven". In een hadith zegt profeet Mohammed (vzmh):

"Mijn oemmah zal niet samenzweren met de dalalet".

Allah heeft de hemel geschapen voor de mensen die de hidayet volgen, en de hel voor degenen die dalalet volgen. Allah zal namelijk de mensen die hidayet volgen belonen, en degenen die dalalet volgen straffen.

Het belonen en straffen in verband brengen met hidayet en dalalet, wijst erop dat hidayet en dalalet niet tot de daden van Allah, maar tot de daden van mensen toebehoren. Als Allah de mensen had gedwongen tot hidayet of dalalet, had hij de mensen niet mogen belonen of straffen. Als Hij dit wel zou doen dan zou hij wreed zijn. In de volgende verzen wordt erop gewezen dat Allah niet wreed is:

"En uw Heer is in het geheel niet onrechtvaardig jegens Zijn dienaren." (Fussilet:46)

"Ik ben in het geheel niet onrechtvaardig jegens Mijn dienaren" (Kaf:29)

Er zijn verzen in de koran die erop wijzen dat Allah zelf mensen tot hidayet of dalalet dwingt. Er zijn ook verzen die erop wijzen dat de mensen zelf kiezen voor een van de twee wegen. Men moet de betekenis van deze verzen begrijpen zoals de Shariah dat heeft bepaald. Dan begrijpt men het verschil tussen de sommige verzen die zeggen dat, Allah de mensen tot hidayet of dalalet dwingt en de verzen die zeggen dat de mens kan kiezen tussen de twee. Deze verschillende verzen hebben ook verschillende thema's. Volgende verzen geven duidelijk aan dat Allah de mensen dwingt tot hidayet of dalalet:

"En degenen die niet geloven, zeggen: "Waarom is hem (de profeet) geen teken van zijn Heer nedergezonden?" Zeg: "Allah laat diegene dwalen die Hij wil en leidt tot Zichzelf degene die zich bekeert." (Rad:27)

"Hij wil en leidt wie Hij wil. Laat uw ziel dus niet wegkwijnen uit verdriet over hen" (fatir:8)

"Dan laat Allah dwalen wie Hij wil en leidt wie Hij wil" (Ibrahim:4)

"Maar Hij laat hem die wil, dwalen en leidt hem die dit wenst" (Nahl:93)

"Wie Allah ook wenst te leiden, Hij verruimt zijn hart voor de Islam en wie Hij wenst te laten dwalen, zijn hart maakt Hij eng en gesloten alsof hij een hoogte aan het beklimmen was. Zo legt Allah degenen die niet geloven, onreinheid op." (En-am:125)

"Allah laat wie Hij wil dwalen en Hij plaatst op het rechte pad wie Hij wil." (En-am:39)

"Allah is het, Die tot de waarheid leidt" (Yunus:35)

"Alle lof komt Allah toe, Die ons hiertoe heeft geleid. En als Allah ons niet had terechtgewezen, hadden wij geen leiding kunnen vinden" (Araf:43)

"Hij die door Allah wordt geleid, wordt juist geleid doch degene, die Hij laat dwalen, voor hem zult gij stellig geen vriend en leidsman vinden" (Kehf:J7)

"Waarlijk, gij zult hen die gij wilt niet kunnen leiden, maar Allah leidt wie Hij wil; en Hij kent hen het beste die geleid willen worden." (Kasas:56)

Als we rechtstreeks naar de woordenboekbetekenis kijken van deze verzen, begrijpen we eronder dat Allah de mensen tot hidayet of dalalet heeft gedwongen. Alleen als Allah de mens de juiste weg wijst komt hij tot hidayet. Andere aanduidingen in de koran wijzen erop dat Allah hidayet en dalalet heeft geschapen. De mens kiest zelf tussen hidayet en dalalet. Er zijn verschillende verzen die hierop wijzen:

"Degene die de rechte weg volgt, volgt deze slechts voor zijn eigen heil en hij die dwaalt, dwaalt alleen tegen zichzelf" (Isra:15)

"Hij die dwaalt kan u niet schaden wanneer gij juist geleid zijt" (Maide:105)

"Hij die deze leiding volgt, volgt haar ten bate van zijn eigen ziel en wie dwaalt, dwaalt ten nadele van haar" (Zümer:41)

"Dezen zijn het, die de rechte weg volgen" (Bakara:157)

"En de ongelovigen zullen zeggen: "Onze Heer, toon ons degenen der djinn en der mensen die ons deden dwalen" (Fussilet:29)

"Zeg: "Als ik dwaal, dwaal ik slechts door mijzelf" (Sebe:50)

"Wie is dan onrechtvaardiger dan hij die een leugen over Allah bedenkt om de mensen zonder kennis te doen dwalen" (Enam:144)

"En slechts de schuldigen deden ons dwalen." (Suara:99)

"Wij hebben uw volk in uw afwezigheid beproefd en Saamiri heeft hen misleid" (Ta-ha:85)

"Onze Heer, dezen deden ons dwalen" (Araf:38)

"Een deel der mensen van het Boek zou u gaarne willen doen dwalen, maar zij doen niemand dwalen dan zichzelf; en zij beseffen het niet." (Ali-imran:69)

"Want als Gij hen achterlaat zullen zij Uw dienaren op een dwaalspoor leiden" (Nuh:27)

"Voor ieder die hem tot vriend neemt is verordend, dat hij hem zal verleiden en naar de straf van het Vuur voeren" (Hac:4)

"En Satan wenst hen ver van het rechte pad te doen afdwalen." (Nisa:60)

In deze verzen wordt er gezegd dat het kiezen voor hidayet of dalalet een daad van de mens is. Een mens brengt zichzelf ofwel op het goede pad ofwel op het slechte. De verzen die zeggen dat Allah mensen dwingt tot hidayet of dalalet, bedoelen dat Allah Schepper van hidayet en dalalet is. Met deze verzen wortd dus gezegd dat Allah hidayet en dalalet heeft geschapen. Als men deze verschillende verzen naast elkaar zet, als men die met de terminologie van de Islam begrijpt, ziet men dat de verwijzingen anders zijn.

"Zeg: "Allah is het, Die tot de waarheid leidt" (Yunus:35)

In een andere vers:

"Wie daarom leiding volgt, volgt haar ten eigen bate." (Neml:92)

De eerste vers zegt letterlijk dat Allah de mensen tot de hidayet leidt. In de tweede vers wordt er gezegd dat de mens zelf kiest voor hidayet. Als men deze verzen in de ogen van de Sharia bekijken, zien we dat bij de eerste vers wordt bedoelt dat de mens van nature hidayet kan vinden. De tweede vers zegt dat de mens die van nature deze eigenschap heeft om hidayet te vinden, deze eigenschap ook kan gebruiken. In een andere vers:

"Hebben Wij hem dan niet de twee hoofdwegen getoond?" (Beled:10)

Ik heb de goede en de slechte pad laten zien. Namelijk ik heb de mens geschapen met de eigenschap dat hij hidayet kan vinden. Deze verzen die hidayet en dalalet naar een daad van de mens verwijzen, zijn verwijzingen dat de mens het goede of het slechte pad zelf kan kiezen.

Als we het op rationele wijze bekijken:

Allah gaat de mensen ondervragen op de Dag Des Oordeels, degene die op het goede pad zitten gaat hij belonen, anderen straffen.

"Wie goed doet, doet dit voor zijn eigen ziel; en wie kwaad bedrijft, het is er tegen. En uw Heer is in het geheel niet onrechtvaardig jegens Zijn dienaren." (Fussilet:46)

"Wie ter grootte van een atoom goed deed, zal dit aanschouwen. En wie ter grootte van een atoom kwaad deed, zal ook dat aanschouwen." (Zilzal:7-8)

"Maar hij die goede werken verricht en gelovig is, behoeft geen ongerechtigheid of verlies te vrezen.." (Taha:112)

"Wie kwaad doet zal er voor worden gestraft en hij zal buiten Allah vriend, noch helper vinden." (Nisa: 123),

"Allah belooft de huichelaars, mannen en vrouwen en de ongelovigen het Vuur der hel, waarin zij zullen vertoeven" (Tevbe:68)

Als we beweren dat Allah mensen tot hidayet of dalalet dwingt, wilt dat zeggen dat Allah onrechtvaardig is tegen kaffers, moenafiks en rebellen. Maar Allah is rechtvaardig (münezzeh van onrechtvaardigheid). Daarom moeten we onder deze verzen begrijpen dat Allah hidayet en dalalet heeft geschapen. Mensen vinden ofwel het goede pad, ofwel dwalen ze af.

Tot hier hebben we het gehad over verzen die letterlijk zeggen dat Allah mensen tot hidayet of dalalet dwingt. Er zijn ook verzen waarin hidayet of dalalet wensen voorkomt.

"Zeker, Allah laat dwalen wie Hij wil en leidt wie Hij wil." (Fatir:8)

In deze vers wordt er bedoeld dat niemand het goede of het slechte pad kan kiezen zonder dat Allah het toelaat. Allah heeft de mens geschapen en hij heeft de mens in staat gesteld om te kiezen tussen hidayet en dalalet.

Als laatst blijven er nog verzen over die zeggen dat sommige mensen nooit de hidayet zullen vinden.

"Zeker, zij die (de Waarheid) verwerpen, het is hun om het even, of gij hen waarschuwt, of dat gij hen niet waarschuwt - zij zullen niet geloven. Allah heeft hun hart en oren verzegeld en over hun ogen is een sluier; hun wacht een zware straf." (Bakara:6-7)

"Neen, maar hetgeen zij plachten te verdienen heeft zich als roest aan hun hart gehecht" (Mutaffifin: 14)

"En er werd aan Noach geopenbaard: "Niemand onder uw volk zal geloven, dan degenen die reeds hebben geloofd; treur daarom niet over hetgeen zij doen." (Hud:36)

In deze verzen wordt er gezegd dat sommige mensen niet in de Islam gaan geloven. Dit is een nieuws uit de toekomst, alleen Allah weet dit. Dit wil niet zeggen dat dit feit vooraf door Allah bepaald is. Iedereen is in staat om te geloven. Alle Moslims zijn verplicht om mensen tot de Islam uit te nodigen. Een Moslim mag de hoop niet opgeven van het geloof van een andere.

De verzen die over mensen vertellen dat ze nooit de hidayet zullen vinden: deze heeft Allah aan zijn profeten laten weten. Allah is alleswetend. Over degenen die hij niet heeft verteld, mogen we geen conclusies trekken, wij moeten mensen tot de Islam blijven uitnodigen. Geen enkele profeet kan zeggen wie gaat geloven en wie niet.

"Want Allah leidt het opstandige volk niet" (Saff:5)

"Allah leidt het onrechtvaardige volk niet." (Saff:7)

"En Allah leidt het ongelovige volk niet." (Bakara:264)

"Als gij (profeet) begerig zijt dat zij geleid zullen worden, weet dan dat Allah voorzeker degenen niet leidt, die (zich zelve) doen dwalen. Voor dezulken zijn er geen helpers." (Nahl:37)

Deze verzen zeggen dat Allah deze mensen die wreed, kaffer zijn, die zondes plegen, leugenaars zijn, niet gaat laten lukken hidayet te vinden. Want deze bovenvermelde eigenschappen zijn tegenstrijdig met hidayet. Voor deze soort mensen zijn er geen oorzaken klaar om hidayet te vinden. Alleen oorzaken om voor dalalet te kiezen staan klaar.

"Leid ons naar het rechte pad" (Saad:22)

"Leid ons op het rechte pad" (Fatiha:6)

In deze verzen wordt Allah gesmeekt om het ons gemakkelijker te maken om het rechte pad te vinden.