Een analyse van de recente politieke gebeurtenissen in Egypte, de pensionering van Tantawi en het conflict in Sinaï

Op zondag 12 augustus jongstleden maakte president Morsi van Egypte bekend dat hij twee vooraanstaande leden van het oude regime, veldmaarschalk Tantawi en luitenant-generaal Sami ‘Anaan, met pensioen had gestuurd. Dit was een opmerkelijke gebeurtenis omdat Tantawi recent nog benoemd was als minister van defensie, waardoor ‘Anaan effectief aan het hoofd van het Egyptische leger kwam te staan.

In de media leidde dit tot de nodige speculatie. Was hier sprake van een "paleisrevolutie" door president Morsi, bedoeld om de macht van het leger te verzwakken en de positie van zijn partij de Moslim Broederschap te versterken? Of was er sprake van een overeenkomst tussen leger en Morsi? Omdat de Broederschap gelooft in het idee van geleidelijke verandering is het waardevol om te onderzoeken wat precies aan de hand is. Is de pensionering van Tantawi en ‘Anaan een bewijs dat geleidelijke verandering, de verandering van het heersende systeem van binnenuit het systeem, inderdaad mogelijk is? Is de Moslim Broederschap inderdaad aan de winnende hand in een conflict met het Egyptische leger?

In antwoord op deze vraag moet allereerst gekeken worden naar de reactie van het Egyptische leger op de beslissing van Morsi. Het leger heeft deze een "natuurlijke" beslissing genoemd. [1] Het is dus akkoord met de beslissing en heeft zich er niet tegen verzet.

Verder moet gekeken worden naar wie Tantawi en ‘Anaan precies vervangen hebben. Veldmaarschalk Tantawi is als minister van defensie vervangen door luitenant-generaal Abdel Fattah al Sissi. Deze Al Sissi was in het verleden hoofd van de militaire inlichtingendienst in Egypte. Hij behoorde ook tot de Opperste Raad van de Strijdkrachten van Egypte, de militaire raad aangevoerd door Tantawi die na de val van Moebarak de macht formeel in handen nam. [2] En op Al Jazeera maakte een analyst van Egyptische politiek bekend dat Al Sissi ook een tijd lang hoofd van het kantoor van veldmaarschalk Tantawi is geweest. Een dergelijke positie betekent dat Al Sissi nauw samengewerkt heeft met Tantawi en een vertrouweling van Tantawi is. Luitenant-generaal Sami ‘Anaan is als effectief hoofd van het Egyptische leger vervangen door luitenant-generaal Sedki Sobhi. Ook Sobhi behoorde al tot de Opperste Raad van de Strijdkrachten van Egypte, de militaire raad aangevoerd door Tantawi die na de val van Moebarak de macht formeel in handen nam. [3]

Dit maakt duidelijk waarom het leger zich niet heeft verzet tegen de beslissing van Morsi: "zonen van het leger" hebben immers enkel "zonen van het leger" vervangen.

Het is algemeen bekend dat het leger in Egypte de institutie is waardoor Amerika Egypte controleert. Want terwijl het Egyptische leger de economie en de politiek controleert - ook in het nieuwe kabinet onder Morsi worden de belangrijkste ministeries zoals buitenlandse zaken, binnenlandse zaken, defensie en financiën ingenomen door leger mensen [4], een situatie waar de recente beslissing van Morsi dus niets aan veranderd heeft - wordt dit Egyptische leger op haar beurt gecontroleerd door Amerika. Amerika geeft het Egyptische leger namelijk al ruim 30 jaar een bedrag van omstreeks 1 miljard dollar in "jaarlijkse steun". Het is daarom belangrijk om ook de reactie van Amerika op de beslissing van Morsi te peilen.

Een vertegenwoordiger van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft in reactie op de beslissing van Morsi gezegd: "Wat voor ons belangrijk is, is dat het burgerlijk leiderschap [president en parlement] en het leger goed blijven samenwerken." [5]

Dit maakt duidelijk dat Amerika totaal geen bezwaar heeft tegen de gebeurtenis. Daar de gebeurtenis een kwestie is van "zonen van het leger" vervangen "zonen van het leger" zou ook geen andere reactie van Amerika verwacht moeten worden. Bovendien kent Amerika Al Sissi door-en-door. Hij heeft op een universiteit van het Amerikaanse leger gestudeerd en in zijn vorige functie als hoofd van de militaire inlichtingendienst onderhield hij nauwe banden met de Amerikaanse geheime diensten. [6] En Morsi heeft ook generaal-majoor Mohammed Al Assar gepromoveerd van de positie van assistent minister van defensie voor bewapeningszaken onder Tantawi, tot algemeen assistent minister van defensie onder Al Sissi. [7] Onder Tantawi was Al Assar verantwoordelijk voor wapenaankopen. Hij ontving dus de 1 miljard dollar jaarlijkse Amerikaanse "steun" voor het Egyptische leger en besteedde dit aan aankopen van Amerikaanse wapens. Al Assar is dus zeer goed gekend door de Amerikanen en het is algemeen bekend dat hij bij hen zeer geliefd is. [8] De promotie van Al Assar tot eerste assistent van Al Sissi bewijst daarom dat Amerikaanse agenten de volledige controle over het leger van Egypte zullen houden.

Een opmerking van een vertegenwoordiger van het Amerikaanse ministerie van defensie doet zelfs vermoeden dat Amerika op voorhand al wist wat zou gaan gebeuren: "We hadden al verwacht dat president Morsi op enig moment veranderingen in het leiderschap van het leger zou coördineren, dat hij een nieuw team zou benoemen". [9] Dit is niet onmogelijk daar Hillary Clinton midden juli Egypte nog bezocht heeft en toen gesprekken heeft gevoerd met zowel Morsi als Tantawi.

De finale conclusie is derhalve dat wat in Egypte plaatsgevonden heeft niet een paleisrevolutie is, maar een handeling met goedvinden van alle betrokken partijen, zowel de Broederschap, het leger en Amerika.

De vraag is dan of deze gebeurtenis de positie van de Broederschap heeft versterkt of niet? Het antwoord hierop is nee. Het heeft effectief de positie van het heersende regime versterkt. Het is duidelijk dat het leger het heersende regime was en nu ook zal blijven. Het is ook duidelijk dat op de achtergrond Amerika aan de touwtjes trekt bij het leger en dat ook dit zal blijven. Egypte blijft dus onder de effectieve controle Amerika. Een probleem voor het leger en Amerika was dat de leiders van het Egyptische leger uitgekotst worden door het Egyptische volk omdat zij deze realiteit kennen en begrijpen. En vanuit het perspectief van Amerika is dit een bron van instabiliteit. Want als het volk van Egypte wederom zou opstaan, ditmaal tegen het leger, dan zou de Amerikaanse controle over het leger in gevaar komen. Door Tantawi en ‘Anaas te vervangen heeft Morsi een einde gemaakt aan dit belangrijk bezwaar van het volk van Egypte tegen de huidige situatie. Hij heeft de ontevredenheid van het volk dus deels weggenomen, maar zonder dat de situatie waar de mensen bezwaar tegen hebben echt veranderd is. En dit is waarom de gebeurtenis de positie van het heersende regime versterkt heeft.

Sommige mensen zeggen daarom dat deze gebeurtenis niet gezien moet worden als het resultaat van een conflict tussen Morsi en de Moslim Broederschap enerzijds, en het leger en Amerika anderzijds. Volgens hen laat deze gebeurtenis zien tezamen met de andere recente gebeurtenis in de Sinaï zien dat de Broederschap effectief onderdeel is geworden van het in Egypte heersende regime: het leger en Amerika.

Zij wijzen op het feit dat het Egyptische leger met zwaar materieel en veel geweld de Sinaï ingetrokken is om "extremisme" te bestrijden. Morsi heeft dit ondersteund en hij heeft "de bestrijding van extremisme" zelfs tot één van zijn belangrijkste taken gemaakt. Dit is precies hoe de tirannen voor hem het land onder hun controle probeerden te houden. Door problemen te creëren hebben ze altijd de inzet van leger en politie tegen het volk van Egypte gerechtvaardigd onder de noemer "stabiliteit garanderen". In werkelijkheid, echter, is "extremisme" niet het probleem in de Sinaï. Het gebied is decennia lang genegeerd door de Egyptische regeringen. De mensen in Sinaï leven daar in een zwaar achtergestelde situatie. Dit is waaruit hun ontevredenheid is geresulteerd, waardoor door sommigen van hen naar wapens hebben gegrepen. De oplossing voor zo een probleem is natuurlijk niet onderdrukking met verder geweld. Desalniettemin heeft Morsi de politiek van het leger gevolgd. Dit is een bewijs dat hij niet het leger domineert, maar dat hij met het leger samenwerkt.

Zij wijzen verder op het feit dat Amerika momenteel werkt om de zionistische bezettingsstaat onder druk te zetten. De zionistische bezettingsstaat wil Iran aanvallen, maar Amerika wil dit absoluut niet. Amerika gebruikt haar agenten in de regio om te voorkomen dat de zionistische bezettingsstaat doet wat zij wil. Daarom heeft Saoedi-Arabië aangekondigd dat het zionistische vliegtuigen onderweg naar Iran zal neerschieten. Door het Egyptische leger met zwaar materieel de Sinaï in te laten trekken heeft Amerika de dreiging aan de zuidgrens van de zionistische bezettingsstaat vergroot. Middels de inval in Sinaï door het Egyptische leger kan Amerika nu dus extra druk uitoefenen op de zionistische bezettingsstaat. En dit is een bewijs dat Morsi tezamen met het leger de Amerikaanse geopolitieke belangen behartigt in de het Midden-Oosten.

En dit alles tezamen, zeggen deze analisten, geeft aan dat het leger en Amerika Morsi volledig vertrouwen en als één van hun eigen zien. Omdat hij zijn beleid laat bepalen door hen. [10]

[1] http://www.hln.be/hln/nl/9556/Opstand-in-Midden-Oosten/article/detail/1485474/2012/08/13/Egyptisch-leger-noemt-Morsi-s-vervangingen-natuurlijke-zaak.dhtml?show=react

[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Abdul_Fatah_Khalil_Al-Sisi

[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Sedki_Sobhi

[4] http://news.antiwar.com/2012/08/02/egypts-mursi-forced-to-accept-army-backed-cabinet/

[5] www.huffingtonpost.com/2012/08/13/egypt-power-transition_n_1772300.html

 [6] http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/158847

[7] http://thedailynewsegypt.com/2012/08/13/egypts-new-military-leadership/

[8] www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?ID=280968&R=R1&utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter

[9] Ibidem noot 5

[10] http://revolutionobserver.blogspot.com/2012/08/sinai-israel-and-game-of-nations.html