De laatste weken komen uit Irak verschillende berichten van aanslagen tegen wat men noemt burgerdoelen. Het beeld dat hierbij wordt geschetst door de media is dat in Irak een burgeroorlog aan het ontstaan is tussen de drie voornaamste bevolkingsgroepen van het land, zijnde de Koerden van het Noord-Irak, het hoofdzakelijk soennitische Centraal Irak en het meerendeels shi'itische Zuid-Irak. Een verklaring die door de meeste mensen als plausibel wordt geaccepteerd, en daarom meestal ook als juist wordt geadopteerd, vooral omdat sinds het begin van de bezetting de berichten altijd zijn geweest dat het verzet tegen de bezetting van Irak door de Amerikanen en Britten afkomstig was van de soennieten in het land, terwijl de koerden en shi'i de buitenlanders verwelkomden als bevrijders. Dat de realiteit van Irak niet in zulke simpele bewoordingen uiteengezet kan worden, hebben we al eens eerder beargumenteerd in artikel "Verkiezingen in Irak"[1].

Van hoog niveau bekeken kan men stellen dat de analisten van de oorlog in Irak zich in twee kampen hebben verdeeld. Er is een kamp, niet geheel toevalliger hoofdzakelijk bestaande uit diegenen die in eerste instantie voorstander waren van een invasie van Irak, dat de verklaring betreffende de gebeurtenissen in Irak zoals weergegeven in de media volgt en probeert te bevestigen. Dit kamp spreekt specifiek van terreur en niet van verzet. Men wijst ter argumentatie bijvoorbeeld op het feit dat bij bomaanslagen veelal hoofdzakelijk shi'a moslims getroffen worden, ofwel Koerden wanneer de explosies zich in het Noorden van Irak voor doen. Hieruit resulteert onder hen vaak ook de opvatting dat een langdurig verblijf van de bezettingstroepen noodzakelijk is wil een burgeroorlog voorkomen worden, en soms hoort men van onder deze mensen argumentaties voor een opsplitsing van Iraq in drie delen, omdat "blijkbaar de bevolkingsgroepen in Irak niet samen willen noch kunnen leven"[2].

Het andere kamp, meestal diegenen die tegen de invasie en bezetting waren, spreken veel eerder van verzet en juist niet van terreur. Men beargumenteerd dit standpunt door te wijzen op het feit dat de aanslagen veelal ten doel hebben mensen die zich willen aanmelden voor werk voor de bezettingsmacht, of in het leger dat rapporteert aan de regering van marionatten in Irak, feitelijk dus ook de bezettingsmacht. En dit is een maatstaf voor handelingen die bijvoorbeeld ook het verzet tegen de Duitse bezetting in Nederland hanteerde: "wie collaboreert is een vijand". Voor deze mensen is het dus niet zozeer een bevolkingsgroep die het doel is, en is er dus als zodanig ook niet sprake van een dreigende burgeroorlog. Er is verzet tegen een bezetting, en wie onderdeel wordt van de bezetting wordt daardoor onderdeel van degenen tegen wie strijd geleverd wordt, ongeacht of hij / zij Koerd, shi'a of soenni is.

Voor de aanhangers van het idee van burgeroorlog verpersoonlijkt Musab Al Zarqawi hun gelijk, in het bijzonder zijn aankondiging van een oorlog niet tegen de bezetting, maar tegen de shi'a van Irak[3]. Met Al Zarqawi als leider van het verzet in Irak, is het oordeel van deze mensen, is hiermee duidelijk dat er geen sprake is van verzet maar enkel van terreur.

De aanhangers van het idee van verzet verwijzen naar het feit dat in maart 2004 de Amerikaanse nieuwszender MSNBC reeds berichtte dat Al Zarqawi waarschijnlijk omgekomen was bij een Amerikaanse luchtaanval[4], een bericht recent nogmaals bevestigd door imam Sheikh Jawad al-Kalesi van Bagdad's al Kadhimiyah moskee[5]. De mensen zijn veelal de mening aangedaan dat Al Zarqawi niet meer is dan een fantoom gepresenteerd door de bezetters om de bezetting te rechtvaardigen. Zij blijven de mening dat er van verzet sprake is, dat de meeste aanslagen onder de noemer "verzet tegen bezettingstroepen en collaborateurs" vallen, en dat de berichtgeving in de media in het teken staat van het ontzeggen van het recht op verzet tegen bezetting. Opvallend is ook te vermelden dat veelal de Iraki's zelf in het kamp met deze opvatting vallen[6].

Al eerder hebben we uiteengezet dat een werkelijke objectieve analyse van een gebeurtenis een bepaald vast partoon behoort te volgen. Dit pad was:

1) Bepaling van motieven; met andere woorden, wie heeft voordeel bij hetgeen plaats gevonden heeft?

2) Koppeling van feiten aan motieven; met andere woorden, hetgeen een vaststaand feit is koppelen aan de mogelijke motieven, om te zien welke motieven overeind blijven bij bestaande feiten, en welke afvallen.

Ook bij de vraag "wie zit achter de aanslagen tegen burgerdoelen van de laatste paar weken?", en dus de vraag "is er in Irak sprake van verzet door Iraki's of terreur door Iraki's" zou deze mehtode van aanpak gevolgd moeten worden.

Zoals gezegd, het idee bestaat dat de recente aanslagen in Irak handelingen van terreur zijn, enkel bedoelt om het land te ontwrichten en haar een toekomst in welzijn te ontnemen, en om haar te ontdoen van alles en iedereen die niet aan een bepaald specfiek idee voldoet. Al Zarqawi en zijn "soenni handlangers" worden gepresenteerd als daders, omdat zij naar eigen verklaring vechten tegen alles en iedereen die niet is zoals zij.

Tegelijkertijd, echter, geloven de meeste mensen in Irak niet in het bestaan van Al Zarqawi. Hoewel mensen met een gelijke opvatting in het westen neergezet zouden worden als "aanhangers van samenzweringstheoriën", zijn de meeste Iraqi's de mening dat veel van de aanslagen tegen specifiek de shi'a bevolking (alsook de aanslagen tegen de Christenen van Irak[7]) het werk zijn van de bezetters van Irak.

Alvorens te proberen tot een oordeel te komen over specifiek de aanslagen van de laatste paar dagen, is het noodzakelijk te onderzoeken wie precies over een motief beschikt waaruit deze daden zouden kunnen resulteren. Oftewel, kennen de beide opvattingen hiervboven gepresenteerd een rechtvaardiging binnen het bereik van motief?

Het motief van Al Zarqawi bij deze handelingen is niet geheel duidelijk, maar zou gezocht moeten worden in de psyche van een klassieke terrorist; de man is een bloeddortsige moordenaar die moord om het moorden, en wiens doel het is enkel om terreur te zaaien. "Daarom is het maar goed dat de Britten en Amerikanen in Irak zijn", is de vanzefsprekende conclusie uit deze opvatting.

Het motief van de bezetters van Irak resulteert uit het principe van "verdeel en heers"; omdat duidelijk is dat het eenvoudiger is om een kleinen groep van mensen te controleren dan een mensenmassa, kan men begrijpen waarom binnen de CIA en Mossad plannen voor de opsplitsing van Irak terugvoeren tot begin jaren '70 van de vorige eeuw. Met de huidige crisis in Irak, vanuit het perspectief van de bezetters, zou het een godsgeschenk zijn zou het verzet tegen de bezetting in plaats van zich te verenigen tegen de bezetting en hierop haar aandacht concentreren, zich gaan bezig houden met sektarisch geweld. Naar dit idee zijn de bezetters niet de voorkomers van burgeroorlog, maar in realiteit de aanstichters van een burgeroorlog.

Op maandag 19 september 2005 arresteerde politie in Basrah twee mannen in traditioneel Arabisch gewaad, in een auto gevuld met explosieven. De poging tot arrestatie mondde uit in een vuurgevecht tussen de twee "Arabieren" en de politie van Basrah, waarbij een politieagent om het leven kwam. De twee mannen werden uiteindelijk gearresteerd en en hun wapens en explosieven in beslag genomen.

Na arrestatie bleken de als Arabier gekleede mannen - daarmee soenni moslim lijkende in het voornamelijk shi'a Basrah - Britse geheim agenten te zijn[8]. Het Britse leger geposteerd in Basrah reageerde op de arrestatie van haar "Arabieren"door met een kolone van 6 tanks het politistation waar de mannen gevangen gehouden werden voor verhoor te bezoeken. De muur van de gevangenis werd omgereden door de tanks, en met veel machtsvertoon werden de twee Britse geheim agenten "bevrijd" door de Britse troepen[9].

         

Enkel voor de eerste opvatting, dat motief in deze enkel bij terroristen gezocht kan worden, bestaat enige aandacht in de mainstream media in de de westerse landen, Nederland / België incluis. Wie een andere opvatting dan deze beargumenteerd door te wijzen op feiten, die wordt terzijde geschoven als fantast of belasterd: in tijden van oorlog is het spreken van de waarheid de moedigste daad.

Desalniettemin, dat Britse geheim agenten in een shi'a stad verkleed als soenni Arabieren op pad gaan met een auto vol explosieven en met scherp schieten op politie, kan enkel uitgelegd worden als een poging tot provocatie van de shi'a gemeenschap in Irak. Een poging de verschillende bevolkingsgroepen tegen elkander op te zetten. Het feit ook dat het Britse leger met veel machtsvertoon alles in het werk heeft gesteld om haar geheime soldaten vrij te krijgen, waar overigens weer twee Iraki's het leven bij verloren, bevestigd deze inschatting van het incident: men heeft blijkbaar iets te verbergen. Daarmee kan en mag men de opvatting onder Iraki's - en verschillende westerse analisten - dat de bezetting werkt aan de totstandbrenging van een burgeroorlog niet verwerpen als zijnde irreëel, want zij kan bogen op een feitelijke beargumentatie. Veel eerder is de opvatting dat terroristen het land in hun greep hebben de fantasie, een opvatting namelijk die enkel kan bogen op "verklaringen op het internet", zogezegd van Al Qaeda.

Natuurlijk, met een enkel voorval kan men niet een reeks van gebeurtenissen verklaren. Dus, met kennis van hetgeen in Basrah plaats heeft gevonden kan men niet over al de explosies in Irak oordelen, in de zin dat men de dader kan aanwijzen. Men kan niet nu alles dat plaatsvind verklaren op een en dezelfde wijze. Maar dit geldt voor diegenen die spreken van terrorisme in Irak in net zo als voor degenen die een hand van westerse geheime diensten vermoeden bij verschillende voorvallen.

 

---