Wat is er gebeurd met het Nederland dat in heel de wereld geroemd werd voor haar tolerantie? Het land waarvan men zegt dat haar geschiedenis, haar rol als toevluchtsoord voor protestanten in de tijd dat dezen in Europa vervolgd werden bijvoorbeeld, de rechtmatigheid van deze roem bewezen heeft. Wat is er gebeurd met dit land, wiens bevolking zichzelf zo graag profileert alszijnde tolerant, dat bevolkingsgroepen er nu, als verteerd door angst, elkaar bijna naar het leven staan; tot het punt dat moskeeën, kerken en scholen in brand staan?

Het is verbazend te zien hoe vandaag de dag juist in Nederland iedereen klaar staat om negatief te reageren, vol van haat. De Nederlandse samenleving, in alle objectiviteit toch eens een voorbeeld van het samengaan van verschillen, raakt alsmaar verder gepolariseerd. In het bijzonder is het wantrouwen in de samenleving tegenover de moslims zo groot geworden, dat uitspraken waarin opgeroepen wordt tot het ontnemen van de burgerrechten van moslims - uitspraken die men zou plaatsen in een tijd die de wereld lang geleden achter zich heeft - willekeurig welke politieke partij in Nederland tot grootste partij zou maken.

Zonder om de feiten heen te draaien is het duidelijk dat Nederland in de greep is van angst voor Islam en voor de moslims. Maar in plaats van zich als leiders te gedragen in een situatie van grote onrust, lijkt men in politiek Den Haag in deze situatie enkel een mogelijk tot profilering te zien; niet in de geringste mate werkelijk bezorgt om het lot van haar onderdanen. Als in paniek struikelt men in over elkaar, maatregelen voorstellend die het gevoel van bedreiging onder de bevolking weg zouden moeten nemen. En waarbij de ene maatregel nog meer in strijd is met de uitgedragen principes van de democratische staat, dan de andere.

Het is duidelijk dat de moslim gemeenschap in Nederland als bedreiging wordt ervaren. Hierbij is de eerste vraag echter niet hoe deze zogenaamde bedreiging te bestrijden - zoals oppervlakkig denken ons wil doen geloven. De eerste vraag moet zijn is de ervaring van het gevoel van bedreiging terecht, of niet? En mogelijk, waaruit resulteert dit gevoel?

Op zoek naar de redenen achter de gevoelens van angst die de samenleving domineren halen de meeste mensen de moord op Theo van Gogh aan als oorzaak. Maar als men eerlijk is, is het werkelijk zo dat een enkele gebeurtenis de meest tolerante samenleving ter wereld kan doen veranderen tot strijdperk van haat en religieus / etnisch geweld? Dit zou waarlijk een grove onderschatting zijn van de sfeer in Nederland van voor de 15e november.

De manier waarop men met de moord op Theo van Gogh is omgegaan, bevestigd deze visie. Zij is immers veelal gepresenteerd als bewijs dat de gevoelens van angst en wantrouwen vis-à-vis de moslim gemeenschap in Nederland altijd gerechtvaardigd zijn geweest. Het resultaat van een beleid van "overtolerantie" of de "knuffelcultuur", zeggen sommigen; het ware gezicht van Islam, zeggen anderen.

Al deze mensen vergeten dat voor langere tijd, eigenlijk sinds de 11e september 2001, Islam en de handelingen van moslims in de Nederlandse media een speciale behandeling hebben gekregen. Als voorbeeld zou men kunnen aanhalen het voorbeeld 11/9 zelf, in reactie waarop de gehele moslimgemeenschap in Nederland, 20.000 kilometer ver weg van de plaats van de gebeurtenis, gevraagd werd afstand te nemen van deze daad en deze te veroordelen. En dit is sindsdien de standaard reactie geweest van de media en de politiek op handelingen ervaren als misdaad die moslims worden toegeschreven. Het is een reactie die laat zien dat een gevoel van wantrouwen ten opzichte van de moslims Nederland al langer in haar greep had en niet pas sinds de 15e November.

Men kan zich afvragen wat eigenlijk de moslims in Nederland hebben gedaan om dit gevoel van wantrouwen onder hun mede-Nederlanders op te wekken. De berichtgeving van de media bij bepaalde gebeurtenissen zou hierbij eens onder de loep genomen moeten worden:

Te denken valt aan rapportages op basis van beelden van een druk gebarende imam in een moskee, overduidelijk gemaakt met verborgen camera's en afgespeeld in slowmotion. Zonder inhoudelijk in te gaan op de boodschap en de redenatie van de imam, lijken dergelijke communicaties gemaakt voor het appelleren aan de emotie van de mens, vooral niet het verstand. Daarmee kunnen rapportages als deze feitelijk niet anders dan bij de mensen een gevoel van angst en bedreiging opwekken. Als men al met een verborgen camera zich in de moskeen moet begeven, dan moet er daar immers wel iets goed fout zitten, nietwaar? Emotie gaat van hieraf aan voor het verstand.

Het is tevens een feit dat veel meer men op zoek is gegaan naar wat men wil horen, in plaats van naar hetgeen gezegd wordt; blijkens bijvoorbeeld uit de aangenomen gewoonte de mening van Marokkaanse jongeren hangend op straat te presenteren als de mening onder moslims. Zonder te willen ontkennen dat inderdaad de meningen gehouden door moslims anders kunnen zijn dan de heersende meningen in Nederland, vreemd genoeg worden in het land waar voor vrijheid van meningsuiting wordt gedemonstreerd de meningen van moslims altijd geclassificeerd als "radicaal" en "extreem". Met het aura van geweld dat om deze twee termen gehangen is, zou men bijna vergeten dat er toch echt gesproken wordt over een mening van een persoon of een bevolkingsgroep. Het resultaat is dat ondanks de overtuiging dat vrijheid van meningsuiting een universeel recht is, veel mensen vinden dat deze aan moslims niet besteed is omdat in hun ogen dit uiteindelijk toch enkel maar tot geweld kan leiden. Het is een visie door velen gedeeld, maar een waaruit toch ook de nodige vooringenomenheid spreekt.

En vreemd maar waar, terwijl de moord op Pim Fortuyn, gepleegd door een Nederlander, in ieders gedachten de handeling van het stereotype "eeuwige buitenbeentje" was, heeft de moord op Theo van Gogh verregaande speculatie gerechtvaardigd die resulteerde in berichten als dat in Nederland "netwerken van gehersenspoelde moslimsjongeren klaar zouden staan voor gelijksoortige acties".

In tegenstelling tot de moord op Fortuyn, is de berichtgeving omtrent de moord op Van Gogh gevuld geweest met generalisaties betreffende de afkomst en overtuiging van de dader; over Marokkanen, moslims en Islam. Alle ruimte werd gegeven aan mensen die, met het vuur van haat in de ogen en nauwelijks nog beheerst, de moord op Van Gogh durfden te verklaren door te verwijzen naar een van Islam afgedwaalde sekte uit de 11e eeuw n.C., de Assassijnen, insinuerend dat de mythes die deze groep omringen diep gewortelde elementen zijn in de persoonlijkheid van de moslim. Had men na de moord op Pim Fortuyn een verklaring serieus kunnen nemen die stelde dat de daad van de verdachte Nederlander "gezien de moord op Willem van Oranje door Balthasar Gerards in 1557 te Delft, bijna onvermijdelijk was", implicerend dat het met de volksaard van doen had?

Het zal de objectieve denker moeilijk vallen te ontkennen dat de benadering van Islam en moslims in de politiek en de media "anders" is geweest. Maar deze benadering heeft zonder twijfel bijgedragen tot de sfeer van angst in Nederland, die zich nu heeft geuit in onder andere de brandstichting in kerken, moskeeën en scholen (overigens, altijd "reacties" op de moord op Van Gogh, welke op zijn beurt een "terroristische daad" was, als in "actie"). Maar is dit beeld van moslims gemeenschap in Nederland terecht? Of in andere woorden, strookt zij met de realiteit?

Men zou bijna vergeten dat de eerste generatie moslims in Nederland hier zijn gekomen op uitnodiging van de Nederlandse samenleving, die haar arbeid nodig had. Deze mensen, hoewel nooit van plan zich te vestigen in Nederland, bemerkten al gauw dat hun verblijf in de Lage Landen hun zo had veranderd, dat dit land hun "thuis" was geworden. In tegenstelling tot het land van geboorte waarnaar men voortaan op vakantie ging. Moskeeën werden gebouwd, als teken van de verandering in verwachtingen; als teken van het begrip dat Nederland het land was geworden waar men zich werkelijk zou vestigen. Kinderen werden in Nederland geboren, en ondanks het feit dat zij veelal grootgebracht werden in de moedertaal, zonder uitzonderingen voelen ook zij zich een vreemde in het land van hun ouders. En met hun gewoontes en gebruiken uit Nederland zijn zij dit ook.

De eerste generatie van moslims in Nederland heeft hard gewerkt om voor zichzelf een bestaan op te bouwen in Nederland. In veel gevallen werden initieel de vrouwen en kinderen alleen achter gelaten in het land van herkomst. De gezinshereniging liet zien dat men een plaats had weten te vinden in de Nederlandse samenleving. Het betekende dat het de Nederlandse samenleving was waarin met wenste te leven en verblijven, en een bestaan wenste op te bouwen voor het gezin.

Dit betekent niet dat men van dat moment af aan, het moment van inzicht dat Nederland tot "thuis" was verworden, afstand heeft gedaan van al de eigen ideeën en concepten over de mens, het leven en het universum. Het is duidelijk dat deze hun eigen ideeën en meningen hebben over zaken, die niet altijd gelijk is aan de heersende mening in Nederland. Maar gezien het feit dat Nederland als land van vrijheid zegt te staan voor een pluralistische samenleving, is er niets waaraan valt af te leiden dat deze mensen geen Nederlander zijn geworden. Men leeft hier, men werkt hier en men sticht zijn gezin hier; men wil hier enkel in vrede leven.

In het licht van deze realiteit is het vreemd dat van deze Nederlanders altijd wordt gevraagd zich te conformeren aan wat voor "Nederlands" door gaat in de gedachten van de mensen. "Nederlands", de term toch die wordt gedefinieerd door ideeën zoals "respect voor onderscheid"? Het is vreemd dat deze mensen vanwege het feit dat zij in bepaalde gevallen andere opvattingen hebben als bedreiging worden neergezet en beschreven worden als "bron van haat". Alsof zij allen in een groot complot zitten ter omverwerping, of "islamitisering", van de Nederlandse samenleving.

Maar vraagt u zichzelf eens af, waaruit blijkt de meeste haat: uit de wens te willen leven en verblijven in de Nederlandse samenleving met behoudt van de eigen identiteit; of uit de het standpunt "aanpassen of vertrekken"?

Het werkelijke probleem waar Nederland mee kampt is niet de dreiging van "islamisten", "extremisten", "radicalen" of "terreur". Betekenisloze termen die enkel een emotionele lading hebben. Het werkelijke probleem zijn de beschreven emoties van angst en bedreiging die tot fundament zijn verworden onder de ideeën van de mensen. Want deze emoties zijn daarmee tevens het fundament onder hun gedrag van de mensen geworden. Maar zoals Newton voorspelde, emotionele acties - waaronder tevens al die zogenaamde pogingen tot debat vallen die in werkelijkheid niets anders zijn dan mogelijkheden om op basis van oppervlakkigheden mensen en religies te beledigen - leiden tot emotionele reacties. En dit is, zien we nu ook in Nederland, een bron van enkel ellende.

Doorbreken van de huidige impasse, die in essentie het resultaat is van de beschreven onwerkelijke voorstelling van zaken, vereist dat de ideeën in de samenleving in lijn worden gebracht met de realiteit. Nederland zou moeten laten zien dat zij niet zoals andere landen in de wereld de onredelijke angst onder de mensen gebruikt als mogelijkheid voor de ten uitvoer brenging van gewenst beleid; of voor beperkt, electoraal gewin. Men neme zich de woorden van voormalig Amerikaans president Roosevelt ter harte, die verklaarde:

"We hebben niets te vrezen buiten de angst zelf."

Door alsmaar te wijzen op te noodzaak tot onderdrukking, door te hameren op vergaande maatregelen van repressie, zal een probleem dat niet bestaat niet opgelost worden. Dergelijk "spierballen rollen" - dat niet beter het verlies van de democratische principes als vrijheid en tolerantie zou kunnen weergeven - werkt als bevestiging van het onterechte beeld dat bestaat van de moslimgemeenschap. Het zal enkel de gevoelens van angst en bedreiging onder de bevolking, zowel bij moslims als bij niet-moslims, vergroten. En daarmee de situatie van ellende die niet gerechtvaardigd is, die de mensen noch verdienen, doen continueren.

"Moed is de weerstand tegen angst" - Mark Twain