Op 21 februari 2005 vroeg Amerikaans president G.W. Bush in een toespraak tijdens zijn bezoek aan Brussel de Europese landen hem te steunen bij het verspreiden van de democratie in de wereld; te beginnen door samen te werken aan het bereiken van "tastbare stabiliteit op het gebied van politiek, economie en veiligheid" in Irak. In het bijzonder beklemtoonde hij het belang van een "transatlantische alliantie" met Europa, omdat wanneer Europa en de Verenigde Staten hun krachten zouden bundelen, zij tezamen elke uitdaging aan zouden kunnen.

Het bezoek van Bush aan Europa heeft een extra dimensie gekregen door de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Iran is een mogelijk doelwit van een volgende militair bezetting door de Verenigde Staten, zogezegd om democratie te verspreiden, en is daarmee al tijde het doelwit geworden van allerhande speculaties betreffende haar vermeende pogingen nucleaire wapens te verkrijgen. Syrië en Libanon zijn met de moord op de pro-Amerikaanse voormalig president van Libanon, Hariri, uitgebreid bediscussieerd, waarbij Syrië door de Verenigde Staten verder in de hoek geduwd is geworden alszijnde "bakermat van het terrorisme". En natuurlijk het succes van de verkiezingen in Irak. Maar Irak, is Irak, is Irak: na bijna twee jaren van bezetting zijn berichten over moord, marteling en mishandeling van de burgerbevolking daar nog altijd net zo onverwacht als het weerbericht aan het eind van de nieuwsuitzending. 
 
Tijdens een sfeer van chaos en onstabiliteit in het Midden-Oosten, dus, onderneemt Bush een bezoek aan Europa en brengt hij deze landen naar voren om zijn boodschap van de noodzaak tot (wederom) hervorming in het Midden-Oosten plaats te laten vinden, te bekrachtigen. De boodschap is als altijd "be afraid, be very afraid" - niet handelen nu en de Verenigde Staten helpen democratie te brengen, zou zonder twijfel als een boemerang terugkeren in het gezicht van de Europese landen. Maar, met de aangehaalde "bedreigende" gebeurtenissen nog vers in het geheugen, had Bush niet veel overredingskracht had nodig om Europa op zijn hand te krijgen.

De indruk bestaat dat de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa zich in een impasse bevindt; vandaar dit bezoek van Bush junior zeggen mensen. Maar de realiteit is dus duidelijk anders. Europa is feitelijk in overeenstemming met de Amerikaanse doelstellingen voor het Midden-Oosten. Zoals de EU-voorzitter van Luxemburg dit heeft verwoord:

"Dit houdt in dat het transatlantisch klimaat is verbeterd, en dat Europa een sterke en verenigde partner is". Voor de Verenigde Staten, welteverstaan.

En de Belgisch premier Guy Verhofstadt zei dat Europa de doelen die Amerika nastreeft deelt (democratisering van het Midden-Oosten), maar verschilt van mening betreffende de wijze van aanpak.

De noodzaak voor democratisering van het Midden-Oosten wordt dus veelal bijgestaan door wat men ziet als de dreiging die uitgaat van de afwezigheid van democratie aldaar. Maar, eenieder die zich enigszins verdiept in het Midden-Oosten weet dat noch Iran, noch Syrië een werkelijke bedreiging vormt voor het westen. Juist het tegendeel, deze landen met de huidige regimes zijn feitelijk door Verenigde Staten en een aantal van de Europese landen gesticht, en worden door hen al jaren gesteund. Dit hebben we ook duidelijk kunnen zien - en zien we nog steeds - toen Amerikaanse troepen Irak binnenvielen en bezetten. Buiten dat geen van deze landen enige weerstand bood tegen de komst van 170,000 zwaarbewapende vreemde troepen aan hun grenzen, zij hebben de Amerikaanse agressie op logistieke en politieke wijze zelfs geholpen en gesteund. Iran was zelfs het eerste land dat de interim-regering van Iyyad Allawi erkende als regering van soevereine natie.

Verder is nu algemeen bekend dat tot op de dag van vandaag de Verenigde Staten samenwerken met de geheime diensten van Syrië, degenen aan wie zij een deel van hun martelingen van terreurverdachten hebben uitbesteedt. En in de huidige Oorlog tegen Terreur vervullen de Syriërs, die al vele jaren geen enkel middel schuwen om de moslims ongekend hard te kunnen onderdrukken (moord en marteling bij voorkeur, echter), voor velen een eigenlijk voorbeeldrol. Zoals voor bijvoorbeeld Hans Jansen, volgens sommigen "Islamdeskundige" en daarmee Neerlands hoop in bange dagen, die in televisie programma Netwerk op de vraag hoe Nederland met de moslims om zou moeten gaan antwoordde:

"Syrië en het Irak van Saddam Hoessein zijn daar goed mee omgegaan, maar daar zijn wij nog niet klaar voor denk ik."

Maar goed, het brengen van democratie naar andere landen blijft een nobel streven wat ook de echte reden hiertoe moge zijn, zo vinden de voorstanders van de liberale democratie natuurlijk.

Het blijft echter verbazend te vernemen dat terwijl Nederland tezamen met de Europese Unie zich schaart achter het streven van de Verenigde Staten om democratie te brengen naar het Midden-Oosten, tegelijkertijd in Nederland zelf wordt opgeroepen om de moslims hier democratie te ontnemen. Immers, dit is de enige conclusie die men kan trekken uit de oproep de moslims het democratisch recht te ontzeggen om maar te kunnen voorkomen dat zij langs democratische weg van invloed zouden kunnen worden.

Net zo (misschien nog meer) blijft het verbazend te vernemen dat terwijl na twee jaren van bezetting van Irak het bezettingsleger ieder spoor van beschaving en werkelijke wil tot bevrijding van het Irakese volk nog moet laten zien (de moord op 100,000 onschuldigen "onvermijdelijke schade" te noemen helpt hier duidelijk niet bij), men maar blijft spreken over verdere bevrijding, brengen van vrijheid en het brengen van beschaving.

En ook, op het moment van Bush's bezoek en de aankondiging van vernieuwde samenwerking om democratie te verspreiding, worden in de eigen landen al de principes behorende bij de liberale democratie overboord gegooid, zogenaamd om veilig te kunnen zijn.

Maar bovenal, natuurlijk, de ervaringen van Irak zou de meeste mensen toch een beetje huiverig moeten doen worden wanneer weer wordt gesproken over het verspreiden van democratie. Men zou terughoudendheid verwachten in het licht van de geschapen chaos in Irak, of een hernieuwd overdenken van de gemaakte plannen in het licht van hun conflicten met de handelingen in eigen naties. Maar niets van dit alles: democratie moet verspreidt worden!

Ondanks al de mooie woorden die gesproken worden, echter, tot dusver is van het proces van verspreiding van democratie niets geresulteerd dat de stelling dat het feitelijk een strijd is tegen wat men noemt "politiek Islam" ontkracht: een strijd tegen iedereen die in het credo, de wetten en systemen van Islam de oplossing ziet voor de problemen van mensen en niet in de liberale democratie. Een strijd tegen de moslims in het Midden-Oosten dus. Volgens vooral westerse mensen een conclusie die los staat van de realiteit, en die de goede bedoelingen van de westerse mogendheden onterecht negeert. Maar, zelfs in het democratisch Europa worden de moslims gedwongen de Islamitische ideeën die niet passen bij de liberaal democratische visie op het leven te verlaten. Ieder doel of plan om deze democratie ook naar het Midden-Oosten en andere moslimlanden te brengen, kan derhalve niet anders uitgelegd worden dan doelen en plannen om de mensen daar te bewegen Islam te verlaten.

Er zijn er onder de tegenstanders van de oorlog in Irak die hun hoop hadden gevestigd op de Europese landen die zich initieel verzetten tegen deze oorlog. Officieel, namelijk, heeft "ouderwets Europa" (de benaming van Donald Rumsfeldt voor de dominante landen in Europa Duitsland en Frankrijk) zich verzet tegen de invasie en bezetting van Irak. Maar nu de redenen voor invasie - massavernietigingswapens, Al Qaeda - allen als leugens ontmaskerd zijn, en tienduizenden onschuldige burgers van Irak gedood zijn, nu plotseling spreekt Europa over "gedeelde doelen" en "alliantie met de Verenigde Staten". Dus ondanks hoogdravende woorden en verhit lijkende discussie aan de tafel van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, doet het de landen in Europa blijkbaar niet echt zo toe hoe deze verandering precies gestalte moet krijgen. Feitelijk gezien, de landen die eerder beweerden tegen de bezetting van Irak te zijn steunen nu de Verenigde Staten in haar beleid en doel; tot de expliciete uiting hiervan hebben ze enkel zwijgzaam toegekeken hoe duizenden van mensen in Irak, moslims, onder "democratisering" de dood hebben gevonden (en vooralsnog vinden).

De enige reden voor het feit dat de Verenigde Staten en Europa af en toe bakkeleien, is omdat beiden zich baseren op het seculier gedachtegoed. Beiden hanteren als motief voor handelen enkel materieel belang. Waar dezen conflicteren, zoals in het geval van de invasie van Irak die de tegenstanders van oorlog ofwel oliecontracten met het regime van Saddam kostte (Rusland, China, Frankrijk), ofwel een einde maakte aan een bevoorrechte handelspositie (Duitsland), daar ontstaat een beetje ruzie tussen beiden. Met de bezetting van Irak een feit wordt nu snel weer gekeken naar de toekomst, en moeten de financiële belangen voor dan weer veilig gesteld worden.

Ieder conflict tussen beiden is dus niet zozeer het resultaat van een superieure moraal van de een ten opzichte van de ander, maar gewoon een botsing van materiele / strategische belangen. Voor zowel Europa als Verenigde Staten geldt daarom hetzelfde: wanneer men de woorden bevrijding, vrijheid en veiligheid in de mond neemt, dan staat bevrijding voor "opleggen van de kapitalistische ordening van het economisch leven", betekent vrijheid "excuus voor invasie" en veiligheid "rechtvaardiging van alles".

23/2/2005

Namens de redactie van Expliciet,

Abdullah as Siddiq