Inleiding

In de kapitalistische economieën is schuld een heel voornaam fenomeen. Opvallend genoeg zijn de rijkste landen ter wereld tegelijkertijd de landen wiens overheden de grootste schulden hebben, alsmede de landen waar de mensen met de grootste schulden kampen. Iedereen zit tegenwoordig tot over zijn oren in de schulden, zonder dat hij dit als een probleem ervaart. Overheden hebben zoveel geleend dat niet eens meer wordt gesproken over het terugbetalen hiervan. En hetzelfde geldt voor bedrijven. Maar schuld an sich wordt niet een probleem geacht, zolang men maar de periodieke rente en aflossing op de schuld kan voldoen. Zelfs als dit gerealiseerd wordt door additionele leningen aan te gaan, zoals veel overheden doen, dan nog wordt de situatie "onder controle" geacht.

Men hoeft geen econoom te zijn om in te kunnen zien dat dit een bijzonder instabiel situatie is. Want wanneer iedereen schulden heeft en dus zowel schuldenaar als schuldeiser is, dan is de eigen capaciteit tot het nakomen van de verplichtingen niet zelden afhankelijk van het nakomen van de verplichtingen door anderen: "als ik het geld krijg waar ik nog recht op heb, dan ga ik mijn verplichtingen betalen". Volgens veel mensen bracht de kredietcrisis van deze zomer het economisch systeem in de wereld dan ook aan de rand van de afgrond. Op dit moment, echter, lijkt het gevaar geweken en lijken de problemen opgelost. Nu, alhoewel feitelijk iedereen wel iets meegekregen heeft van de crisis op haar hoogtepunt in juli en augustus, zijn voor veel mensen de gebeurtenissen gekomen en voorbij gegaan zonder dat dezen echt begrepen zijn. De media spraken over "subprime" hypotheken in de Verenigde Staten, over "liquiditeit problemen op de financiële markten", en over hoe de Centrale Banken in de wereld middels "liquiditeitsinjecties" de problemen op losten. Dit artikel zal proberen duidelijk te maken wat precies plaatsgevonden heeft en waarom het plaatsgevonden, alsmede wat de consequentie van dit alles zal zijn.

Vooral dit laatste is zo goed als onbesproken gebleven, namelijk, alhoewel het iedereen uiteindelijk in de portemonnee zal raken. Ook hen die denken niets met subprime hypotheken of de financiële markten van doen te hebben.

Bij de tabel: de meest rijke landen zijn oo de landen met de meeste schulden.¹

De aanleiding tot de recente crisis op de kredietmarkten

Aan het begin van de 21^e eeuw kenden de Verenigde Staten een explosieve stijging in de huizenprijzen. Een voorname reden hiervoor was het einde van de dot-com hype. Zoveel mensen hadden zoveel geïnvesteerd in allerhande internet (dot-com) bedrijfjes dat toen deze industrie eenmaal ten onder ging, toen bleek dat de verschillende internet bedrijfjes de hoog gespannen verwachtingen niet waar konden maken, miljarden euro's en dollars verloren gingen. Deze verliezen deden de angst groeien dat de mensen nu minder uit zouden geven in consumptie, waardoor de economie van de wereld in recessie zou kunnen raken. Doordat mensen minder zouden kopen zouden bedrijven minder kunnen verkopen, namelijk, en in reactie massaal werknemers gaan ontslaan, waardoor de mensen nog minder zouden gaan kopen omdat ze geen inkomsten meer hadden, et cetera. In reactie op deze angst zorgde de Amerikaanse Centrale Bank de Federal Reserve ervoor dat de rente op de kredietmarkten laag bleef. Dit betekende dat de mensen heel goedkoop geld konden lenen omdat ze maar een klein beetje in rente hoefden te betalen over het geleende geld. En inderdaad zorgde dit ervoor dat de mensen niet minder gingen consumeren, ook al was veel geld verloren gegaan door het ondergaan van al die internet bedrijfjes. De mensen gingen gewoon meer lenen om te kunnen blijven kopen, waardoor de bedrijven veel bleven verkopen en niemand ontslagen hoefde te worden. Zo werd de recessie waarvoor men vreesde effectief voorkomen.

Één van de zaken die de Amerikanen in reactie op de lage rentestand begonnen te kopen waren huizen. Onder invloed van de lage rentestand, waardoor over ook heel grote hypotheken maar weinig rente betaald hoefde te worden, en een door de media aangewakkerd verlangen om een huis in eigen bezit te hebben wilde iedere Amerikaan plotsklaps een huis kopen. Een eigen huis zou zorgen voor stabiliteit in het leven, het hoorde nu eenmaal bij een goed familieleven, en het de beste investering zijn die men maar kan doen. Dit was de boodschap waarmee de Amerikanen continu geconfronteerd werden. Voor het huren van een huis begon men zich eigenlijk te schamen. Toen ten gevolge van dit alles alsmaar meer mensen ook werkelijk de huizenmarkt op gingen op zoek naar een huis, toen kwam de voorspelling van een huis als goede investering ook werkelijk uit. Omdat er zoveel vraag naar huizen ontstond stegen de prijzen van huizen in Amerika dramatisch. Hierdoor steeg de vraag naar huizen nog verder. Door een huis te kopen kon men enkel geld verdienen en niet verliezen, zo werd de teneur, en in reactie hierop begonnen veel mensen niet enkel een huis te kopen om in hun behoefte aan woonruimte te kunnen voorzien, maar ook werden veel huizen gekocht enkel en alleen met als doel winst te kunnen maken uit aankoop gevolgd door een verkoop slechts korte tijd later.

Van verschillende kanten deed dit de hebzuchtigen toestromen. De bouwondernemingen maakten gigantische winsten doordat de prijzen voor materialen in de huizenbouw veel minder snel stegen dan de prijzen van de huizen. En makelaars begonnen grof geld te verdienen omdat zij veelal op basis van commissies werken. Maar ook voor de hypotheekverstrekkers in Amerika was dit goed nieuws. Want door de stijging van de huizenprijzen moesten de mensen steeds meer geld lenen om een huis te kunnen kopen, waardoor de rentebetalingen alsmaar groter werden. En zoals wel vaker bracht dit het slechtste in de mens naar boven.

Na een tijdje begon de stijging van de huizenprijzen minder snel te stijgen, echter. De inkomens van de mensen konden de stijging van de huizenprijzen en dus de stijging van de hypothecaire lasten niet bijhouden, wat als een natuurlijke rem op de stijging van de huizenprijzen werkte. Des te hoger de prijzen stegen, des te minder groeide de vraag naar nieuwe huizen, simpelweg omdat de mensen het niet meer konden betalen. In reactie begonnen al degenen die door de stijgingen grote winsten maakten bewust handelingen te verrichten om de stijging van de huizenprijzen voort te laten duren, om hun grote winsten niet in gevaar te laten komen. Makelaars overschatten bewust de prijzen van huizen en het toekomstperspectief van de huizenprijzen, om mensen ertoe te bewegen alsmaar grotere risico's te nemen en duurdere huizen te kopen. En de banken probeerden het makkelijker te maken voor de mensen om hypotheken af te sluiten. Zij introduceerden nieuwe vormen van hypothecaire leningen die meer mensen over zouden moeten halen om toch een huis te kopen, ook wanneer ze dit eigenlijk niet konden betalen. Waar de hypotheekverstrekkers mee aan kwamen waren verschillende financieringsinstrumenten waarvan de zogenaamde "subprime" hypotheek de meest bekende is geworden. De subprime hypotheek is speciaal gericht op mensen die moeilijk of anders niet een hypotheek kunnen verkrijgen. Omdat hun inkomen te laag is, omdat zij al teveel andere schulden hebben, of omdat ze bekend staan als slechte schuldenaren ten gevolge van hun betalingsverleden. De subprime hypotheek biedt deze mensen de mogelijkheid om toch een hypotheek af te kunnen sluiten bijvoorbeeld door de eerste 5 of 10 jaren van de 30-jarige hypotheek enkel rentebetalingen te verplichten en geen aflossing. In de resterende 20 of 25 jaren moet dan de aflossing op de schuld betaald worden naast deze rente. Hierdoor kunnen de hypothecaire lasten in het begin van de hypotheek kunstmatig laag gehouden worden. Een ander vorm van de subprime hypotheek is de zogenaamde "2/28 hypotheek", ook wel ARM (Adjustable Rate Mortgage) genoemd, waaronder de lener de eerste 2 jaren van de hypotheek voor 30 jaren een vooraf bepaald en heel erg laag rentepercentage betaalt.  Na deze 2 jaren wordt het rentepercentage dan variabel voor de resterende 28jaren, meestal een vast percentage boven een referentiewaarde (bijvoorbeeld: "6% boven het percentage op leningen bij de Centrale Bank"). Ook hierdoor kunnen de hypothecaire lasten in het begin van de hypotheek kunstmatig laaggehouden worden, en zo werden mensen verleid tot het aangaan van een hypotheek of tot het aangaan van een hogere hypotheek. Een 2/28 ARM hypotheek voor 500.000 dollar met 2% rente zou de mensen voorgespiegeld worden als een lening waarvoor maandelijks maar 1.200 dollar betaald hoefde te worden. Echter, en dit is waar maar weinig aandacht aan werd besteed, na de eerste twee jaren wanneer het rentepercentage variabel wordt schieten de maandelijkse lasten niet zelden omhoog tot 4.500 dollar!

Iedereen kon een hypotheek als deze krijgen bij de bank, ook mensen met een heel laag inkomen. De vraag naar huizen werd zo gevoed en de huizenprijzen bleven maar stijgen. Aan het einde van deze eerste periode, toen alsmaar meer mensen het moeilijk kregen om hun hypotheek lasten te dragen omdat die in veel gevallen zo sterk steeg plotseling, werden leningen uitgegeven op de overwaarde van de huizen. De overwaarde is het verschil tussen enerzijds de hypotheek op het huis en anderzijds de marktprijs van het huis. Doordat de huizenprijzen zo gestegen waren konden heel veel mensen eenvoudig extra geld lenen op hun huis, omdat de marktwaarde van hun huis hoger groter was dan de hypotheek die men afgesloten had, en dit geld werd dan weer gebruikt om de verplichtingen van oorspronkelijke hypotheek na te kunnen komen. Zo werd de huizengekte in stand gehouden, werden enorme winsten gemaakt door bouwondernemingen, makelaars en hypotheekverstrekkers, maar kwamen de mensen alsmaar dieper in de schulden te zitten.

De crisis

Maar aan het einde van 2006 begonnen alsmaar meer subprime hypotheken in de "variabele rente"-fase te geraken. Alsmaar meer mensen kregen het derhalve moeilijk om hun hypothecaire lasten te dragen, en op meer en meer hypotheken werd niet of niet genoeg terug betaald. Wat gebeurt wanneer mensen niet op tijd hun hypothecaire verplichtingen na kunnen komen is dat ze simpelweg uit hun huis gezet worden. De bank bij wie de hypothecaire lening aangegaan is probeert dan het huis te verkopen zodat deze alsnog zijn geld terug kan krijgen. Dit is in de voorbije maanden al zoveel gebeurd dat op de Amerikaanse huizenmarkt de prijzen zijn beginnen te dalen. Er worden door alsmaar meer huizen te koop aangeboden, namelijk.

Verschillende van de banken die lange tijd veel geld hadden verdiend aan hypotheken kwamen in problemen toen plotsklaps heel veel mensen niet meer hun verplichtingen na begonnen te komen. Hun inkomsten bleven uit omdat hun klanten de rekeningen niet betaalden. Ze probeerden de huizen te verkopen maar omdat dezen zo duur waren geworden was er niemand die ze wilde / kon kopen. En door dit extra aanbod van huizen begonnen de huizenprijzen ook nog eens af te nemen. Zelfs de verkoop van de huizen van de mensen die hun hypothecaire verplichtingen niet na konden komen leverde niet genoeg op om de schuld af te betalen, derhalve. Verschillende hypotheekverstrekkers kwamen hierdoor zelf in de problemen. Ze waren niet langer in staat hun eigen verplichtingen na te komen, en gingen failliet.

Echter, deze consequentie van de hebzucht bleef niet beperkt tot enkel de aanbieders van de subprime hypotheken. Deze hypotheken zijn de voorbije jaren namelijk druk verhandeld geworden binnen de financiële sector. De rechten die resulteren uit het afgeven van een subprime hypotheek door een hypotheekverstrekker, de terugbetaling van het geleende geld en de rente over de lening, zijn in veel gevallen door de hypotheekverstrekker samengebundeld met de rechten die resulteren uit andere hypotheken en lening en als pakket verkocht op de kredietmarkten. Deze financiële instrumenten dragen namen als "Mortgage-backed securities" (MBS) en "Collateralized Debt Obligations" (CDO). De verkoper van deze financiële instrumenten zijn de verstrekkers van de subprime hypotheken, en de kopers ervan zijn andere banken, pensioenfondsen en dergelijke. De verkoper krijgt voor de financiële instrumenten een betaling, in ruil waarvoor hij de toekomstige ontvangsten uit dee hypotheken en andere leningen af zal geven aan de koper van het financiële instrumenten.

Op het moment dat meer en meer van de subprime hypotheken niet terug betaald werden en de huizenprijzen daalden, kwamen naast de verstrekkers van de subprime hypotheken dus ook de instellingen die de MBS's en CDO's van hen hadden gekocht in de problemen. Want de kopers van deze financiële instrumenten rekenden op een bepaalde stroom van inkomsten uit de door hun gekochte MBS's en CDO's, en ze waren basis van deze verwachte inkomsten bepaalde verplichtingen aangegaan. Toen de inkomsten uit MBS's en CDO's achter begonnen te blijven konden ook zij hun verplichtingen dus niet meer nakomen.

Bij de foto: Crisis op de beursvloer

In het op schuld gebaseerde systeem van kapitalisme ontstond dus een kettingreactie, met andere woorden. Het feit dat de ene zijn verplichtingen niet kon voldoen werkte door op een andere, die daardoor eveneens zijn verplichtingen niet meer konden voldoen. Dit werkte dan vervolgens door op weer anderen, die daardoor ook hun verplichtingen niet meer kon voldoen. Zo kregen tientallen banken en andere financiële instellingen te lijden onder de opeenstapeling van onbetaalde subprime hypotheek rekeningen. De eerste onderneming die effectief ten onder ging in deze kettingreactie was de Amerikaanse onderneming New Century Financial, een van de grootste ondernemingen op het gebied van subprime hypotheken in Amerika. In april 2007 ging deze failliet nadat haar inkomsten uitbleven door onbetaalde hypotheekschulden. Vervolgens kwam de investeringsbank Bear Stearns Asset Management Inc. in juli van 2007 naar buiten met het nieuws dat twee van haar hedge-fondsen nagenoeg waardeloos waren geworden. Miljarden dollar waren geïnvesteerd in MBS en CDO instrumenten die waardeloos waren geworden omdat de onderliggende subprime hypotheken niet afbetaald werden en de bijbehorende huizen in de verkoop veel minder opbrachten dan gedacht. En in dezelfde maand bevestigde Goldman Sachs dat ook zij heftige verliezen leed ten gevolge van investeringen in de subprime hypotheek markt. Hier bovenop kwam de aankondiging van de Duitse bank IKB dat zij grote problemen kende door verliezen op haar investeringen in MCB's and CDO's, waardoor haar capaciteit tot het voldoen van uitstaande schulden in gevaar kwam. In Augustus, vervolgens, sloot de Franse bank BNP Paribas drie van haar investeringsfondsen vanwege de verliezen geleden op investeringen in de subprime hypotheek markt. Goldman Sachs uit Amerika zag zich genoodzaakt 2 miljard dollar vrij te maken in reactie op haar verliezen op de subprime hypotheek markt, om haar verplichtingen te kunnen blijven voldoen. En een andere Duitse bank, de Sachsen Landesbank, moest worden opgekocht door een Duitse staatsbank om te voorkomen dat zij haar plichten niet na zou kunnen komen ten gevolge van de verliezen op de subprime hypotheek markt. De Britse bank Northern Rock, ten slotte, haalde in september de voorpagina's van alle kranten nadat zij bekend maakte met spoed hulp nodig te hebben om haar uitstaande verplichtingen te kunnen voldoen.

De reactie op de crisis

Deze problemen waarmee de instellingen kampten die hadden geïnvesteerd in de subprime hypotheekmarkt brachten feitelijk het ganse economisch systeem in gevaar. Voor dagen bevonden zich lange rijen mensen buiten de kantoren van de Northern Rock bank, allemaal gekomen om het geld van hun rekeningen op te nemen. De angst bestond namelijk dat Northern Rock failliet zou gaan waarna de mensen hun geld niet terug zouden kunnen krijgen. Een dergelijke gebeurtenis, een zogenoemde "bank-run" waaronder al de mensen plotsklaps bij de bank op de stap staan om hun geld terug te eisen uit vrees dat de bank failliet zal gaan, is absoluut horror scenario nummer één voor het kapitalistisch economisch systeem. Dit is feitelijk wat gebeurde tijdens de crisis van de '20 en '30 van de vorige eeuw. Toen de economische problemen ontstonden verloren mensen het vertrouwen in hun banken en haalden massaal hun rekeningen leeg. Maar de banken hadden het geld van de mensen allemaal uitgeleend of geïnvesteerd, bijvoorbeeld in hypotheken, en konden de mensen dus niet hun geld terug betalen toen de mensen hier om vroegen. Zo gingen de banken failliet omdat ze hun verplichtingen niet na konden komen, waardoor vele andere bedrijven, instellingen en personen ook failliet gingen omdat die desgevolgs ook hun verplichtingen niet meer na konden komen. Zo verergerde de crisis zich alleen maar totdat niemand nog geld had om iets te kopen, de bedrijven dus allemaal de deuren sloten en hun medewerkers ontsloegen. Er ontstond hierdoor massale werkloosheid waardoor de crisis nog verder verergerde.

Bij de foto: Mensen in lange rijen voor een gratis broodje tijdens de crisisjaren

De liquiditeitscrisis op de kredietmarkten van deze zomer had het in zich om een soortgelijke gebeurtenis te veroorzaken. De spelers op de subprime hypotheek markt waren in de problemen gekomen omdat er niet zoveel geld binnen kwam als waarop zij hadden gerekend. Door het ondergaan van de subprime hypotheken konden verschillende banken hun verplichtingen niet meer nakomen. Als een golf verspreidde dit probleem zich door de financiële wereld. Vele banken en andere financiële instellingen werden geconfronteerd door een gebrek aan liquide middelen (oftewel cash geld en tegoeden op lopende rekeningen). En omdat zij allen opereren op basis van schuld werd dit een probleem, omdat de verplichtingen die men aangegaan was onder de schulden, nagekomen moesten worden.

Om te voorkomen dat de problemen van de banken en andere financiële instellingen over zouden gaan tot problemen ook voor industriële bedrijven en individuele personen, waardoor gans de wereldeconomie ten onder zou gaan, schoten de Centrale Banken rond de wereld in actie om de problemen van de banken en andere financiële instellingen op te lossen. De Amerikaanse Federal Reserve maakte 43 miljard dollar beschikbaar in goedkope leningen, zodat iedere bank die ten gevolge van verliezen in de subprime hypotheek markt haar eigen verplichtingen niet meer na kon komen meer geld zou kunnen lenen om desalniettemin toch de eigen verplichtingen te kunnen voldoen. De Europese Centrale Bank bood op dezelfde wijze maar liefst 191 miljard dollar aan in wat men noemde "liquiditeitsinjecties", oftewel het beschikbaar maken van geld in leningen. De Bank of England (de Centrale Bank van Groot-Brittannië) bood 15 miljard dollar aan en de Japanse Centrale Bank 8 miljard dollar.

Het resultaat van de crisis

Door deze "liquiditeitsinjecties" lijkt inderdaad voorkomen dat faillissementen optreden onder de grote banken en andere financiële instellingen in de wereld ten gevolge van de verliezen op de subprime hypotheek markt. Op dit moment is de relatieve rust op de kredietmarkten weer teruggekeerd. De grote banken en andere financiële instellingen kwamen weliswaar niet geheel ongeslagen uit de strijd, maar ten onder gingen ze toch niet. Zakenbank Merril Lynch verloor naar eigen zeggen 8,4 miljard dollar doordat duidelijk werd dat zij de geplande inkomsten uit subprime hypotheken niet zou ontvangen. De andere grote banken Citigroup, UBS, Deutsche Bank, Bear Stearns, Lehman Brothers, Goldman Sachs and Morgan Stanley verloren allen gezamenlijk nog eens 14,1 miljard dollar. En recent nieuws doet vermoeden dat dit bedrag nog niet het gehele plaatje is. Maar door gebruik te maken van het aanbod van de Centrale Banken en grote additionele schulden aan te gaan zijn al de banken in staat gebleven om hun verplichtingen na te komen, ook nadat de inkomsten uit de subprime hypotheken weg vielen.

De media lijken de recente problemen dan ook alweer vergeten. Buiten de melding dat drie van de grootste banken in de wereld - Citigroup, JPMorgan Chase en Bank of America - tezamen 100 miljard dollar bijeen zullen brengen om de op subprime hypotheken gebaseerde financiële instrumenten als MCB's en CDO's te kopen, zodat hun waarde niet helemaal naar nul daalt en de crisis zich niet nogmaals voordoet, lijkt alles weer bij het oude terug te zijn. Waarover dus niet gesproken wordt is de invloed die liquiditeitsinjecties van de Centrale Banken zullen hebben in de nabije toekomst. En dit is waarschijnlijk met voorbedachte rade.

Want wie heeft zichzelf wel eens de vraag gesteld, waar halen de Centrale Banken eigenlijk al het geld voor de "liquiditeitsinjecties" vandaan?  Waar komt de ruim 250 miljard dollar vandaan die ze hebben uitgeleend aan de banken en andere andere financiële instellingen tijdens de crisis? Welnu het antwoord is: dit creëren ze gewoon vanuit het niets. Feitelijk doen ze papier en inkt in de drukpersen, en ze laten dezen vervolgens 250 miljard dollar - of hoeveel ook maar nodig mag zijn! - drukken. Dit is de realiteit van de "liquiditeitsinjecties" die gedaan werden om de banken en andere andere financiële instellingen van het failliesement te redden tijdens de recente crisis. Dit geld is gewoon vanuit het niets gemaakt, het is simpelweg bijgedrukt, en daarna uitgeleend. Maar kan dit zomaar, zonder consequenties?

Dit kan inderdaad, en het vindt eigenlijk dagelijks plaats enkel niet voor zulke grote bedragen. Maar het gaat nooit zonder consequenties. Om dit in te kunnen zien is een gesimplificeerd voorbeeld van een economie van waarde. Stel dat er in een economie enkel één bakker bestaat die tien broden produceert om te verkopen. In deze economie leven ook tien mensen ("consumenten") die graag zoveel mogelijk broden willen kopen, en ieder van hen bezit 10 dollar. Het totaal aan geld in deze economie is dus 100 dollar. Als de bakker zijn broden zou verkopen voor één dollar per stuk dan zouden de consumenten in totaal 100 broden willen kopen. Want ieder van hen heeft 10 dollar, zou dus 10 broden kunnen kopen, en wil dus 10 broden kopen. Maar er zijn slechts 10 broden in de aanbieding. Het resultaat van dit verschil tussen de vraag naar brood (100 stuks) en het aanbod van brood (10 stuks) zal ertoe leiden dat de prijs voor de broden omhoog gaat. De bakker krijgt in de gaten dat als hij zijn prijzen iets verhoogd, dat hij dan nog steds met gemak al zijn broden kan verkopen. Dus hij blijft zijn prijs voor het brood verhogen, totdat hij merkt dat nog een extra prijsverhoging ertoe zal leiden dat hij niet meer al zij broden zal kunnen verkopen. Zodra hij zijn broden voor 10 dollar per stuk verkoopt, dan zal iedere consument één brood vragen omdat dit al het geld is waarover hij beschikt. In deze situatie zal de vraag naar brood (10 stuks) gelijk zijn aan het aanbod van brood (10 stuks). Uitgaande van deze situatie moet men zich voorstellen dat er een persoon uit een ander land naar de 10 consumenten komt, en ieder van hen nog eens 10 dollar extra geeft. Iedere consument in de economie beschikt nu over 20 dollar, en het totaal aan geld in de economie is daardoor dus gestegen van 100 dollar naar 200 dollar. Wat hierdoor zal gebeuren is hetzelfde als wat gebeurde toen de bakker voor één dollar zijn broden verkocht. Omdat al de consumenten nu 20 dollar in hun zak hebben bemerkt de bakker dat hij zijn prijzen kan verhogen zonder dat hij minder broden zal verkopen. Als hij 11 dollar voor een brood vraagt dan verkoopt hij nog altijd al zijn broden, en ook wanneer hij 12 dollar per brood vraagt. Pas wanneer hij 20 dollar per brood vraagt leidt een verdere verhoging van de prijs ertoe dat hij niet meer al zijn broden verkoopt. Wat is dus het resultaat van de toename van de hoeveel heid geld in de economie? De prijs voor brood is gestegen omdat er meer geld in de economie gebracht werd. Was dit omdat het brood veranderde? Is dit nu een beter brood geworden, dat beter de behoeften bevredigt? Nee, er is enkel meer geld in economie gekomen, al het andere is gelijk gebleven. Oftewel, de hogere prijs voor het brood betekent niet dat het brood meer waard is geworden, maar het betekent dat het geld minder waard is geworden. Toen er 100 dollar in de economie was, waren 10 dollars evenveel waard als één brood. Toen er 200 dollars in de economie kwamen maar al het andere gelijk bleef, toen werden 20 dollars evenveel waard als één brood. Omdat er meer geld in de economie is gebracht is de waarde van het geld gedaald. Men moet nu meer geld gebruiken om hetzelfde te kunnen krijgen.

Dit is het principe van inflatie. Wanneer er in de echte economie niets verandert, maar men brengt toch meer geld in deze economie, dan zullen de prijzen stijgen. Niet omdat in de echte economie iets is veranderd, maar omdat het geld minder waard is geworden ten opzichte van de echte economie. In de echte wereld heeft inflatie een aantal grote en vervelende consequenties. Bijvoorbeeld wordt het geld dat men gespaard heeft voor later alsmaar minder waard. En bijna altijd zijn de mensen in loondienst een afspraak aangegaan met hun werkgever die stipuleert hoeveel geld zal worden ontvangen voor de arbeid. Door inflatie neemt de echte waarde van dit geld, gemeten in de hoeveelheid goederen en diensten die men hiervoor kan kopen, af. Het reëele inkomen is dus gedaald door de inflatie. Door de inflatie kan men uiteindelijk minder kopen met het salaris dan men had verwacht.

Wanneer de Centrale Banken aan "liquidititeitsinjecties" doen dan pompen ze feitelijk gewoon meer geld in de economie. Ze creëren inflatie, met andere woorden. Deze inflatie resulteert nooit direct, omdat de economie eerst in de gaten moet krijgen dat er meer geld in omloop uis gebracht. Maar uiteindelijk, na enkele maanden of misschien jaren, zal hierdoor de waarde van het geld dalen. Want de hoeveelheid producten en diensten is niet veranderd en de kwaliteit van de producten en diensten is niet veranderd. Toch hebben de mensen meer geld in handen, dus ze zullen dit gebruiken om meer te kopen. De vraag naar producten en diensten zal dus stijgen. Omdat er niet meer te kopen valt blijft het aanbod gelijk. Het resultaat zal dus zijn enkel hogere prijzen, inflatie, een lagere waarde van het geld ten opzichte van de goederen. De oplossing voor de kredietcrisis van deze zomer, het bijdrukken van geld door de Centrale Banken om dit aan de banken en andere financiële instellingen te geven zodat dezen ermee hun verplichtingen na konden komen, zal dus uiteindelijk inflatie brengen.

Conclusie

Wanneer men alle zaken zo eens op een rijtje zet, dan ontstaat het volgende beeld. Er werd door bepaalde mensen ontzettend veel geld verdiend uit het stijgen van de huizenprijzen. Meest voornaam de aannemers die de nieuwe huizen bouwen, de makelaars en de banken en andere financiële instellingen die hypotheken verstrekken. Toen dit grote geld verdiend werd deed hebzucht hen onverantwoord handelen. Ze wilden ten koste van alles het grote geld blijven verdienen, ook toen dit eigenlijk niet meer kon, en dit leidde ondermeer tot de subprime hypotheken. Zo dacht men, hoopte men de winsten te kunnen laten voortduren, totdat deze hoop door de realiteit werd ingehaald. Mensen werden erin geluisd om grote leningen aan te gaan om huizen te kopen. Maar ze konden deze leningen eigenlijk niet betalen. Nu zijn deze mensen uit hun huizen gezet en is het huis verkocht. Maar nog steeds hebben ze schuld, want door de daling van de huizenprijzen heeft de verkoop van het huis niet genoeg opgebracht om de hypotheek terug te betalen. Niet zelden hebben de mensen nog tienduizenden of zelfs honderduizenden dollars schuld aan het einde van deze rit.

De banken en andere financiële instellingen die eerder miljarden hadden verdiend konden zich niet onttrekken aan deze problemen. Nu wat was de reactie? Werd er tegen de banken en andere financiële instellingen gezegd: "jullie waren hebzuchtig, eigen schuld dikke bult, voel nu de pijn maar"? Ging men terug naar de aannemers, de makelaars en de banken en andere financiële instellingen die dikke winsten hadden gemaakt en zei men: "geef terug"? Nee. De Centrale banken leenden de banken en andere financiële instellingen heel goedkoop geld waardoor de ergste pijn voor hen verzacht werd. Hierdoor creëren ze inflatie, echter. De echte pijn die moet resulteren uit de handelingen van hebzucht zal uiteindelijk dus geleiden worden door de gewone mensen. Die hun spaargeld in waarde zullen zien dalen, en die hun salarissen in waarde zullen zien dalen.

Over de bazen van de grote banken hoeven de mensen zich geen zorgen te maken, echter. Charles Prince, de baas van Citigroup, is recent gedwongen om op te stappen omdat Citigroup zoveel verlies heeft geleden door de kredietcrisis. Eerder vertrok Stan O'Neill bij Merill Lynch. Hun straf bij het verlaten van het Citigroup / Merill Lynch hoofdkantoor? Een pensioen van slechts 29,5 miljoen dollar voor Prince en 161,5 miljoen dollar voor O'Neill...

 1Bron: CIA Factbook